Άρθρα για τον αρχέγονο χριστιανισμό στο νέο JECS

Στο νέο τεύχος του Journal of Early Christian Studies 16:4 (2008) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα που πραγματεύονται ζητήματα σχετικά με τον αρχέγονο χριστιανισμό:

• Gregory A. Smith, "How Thin Is a Demon?", 479-512
• Andrea Nicolotti, "A Cure for Rabies or a Remedy for Concupiscence?: A Baptism of the Elchasaites", 513-534

Και δύο άρθρα για το μυστικό κατά Μάρκον ευαγγέλιο και τον Morton Smith:

• Scott G. Brown, "The Letter to Theodore: Stephen Carlson's Case against Clement's Authorship", 535-572
• Jeff Jay, "A New Look at the Epistolary Framework of the Secret Gospel of Mark", 573-597

Jesus Seminar vs. Jesus Project

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί το άρθρο του Bruce Chilton με τον τίτλο: "Plus ça change… 'The Jesus Seminar' and 'The Jesus Project'", στο οποίο ο γνωστός καθηγητής παρουσιάζει κριτικά τα πορίσματα του Jesus Seminar και κάνει μία πρώτη αξιολόγηση του νέου εγχειρήματος για την αναζήτηση του ιστορικού Ιησού, του λεγόμενου Jesus Project, στο οποίο αναφερθήκαμε και στο ιστολόγιό μας σε δύο προηγούμενες αναρτήσεις.

Στην αρχή ο Chilton σχολιάζει την τάση του Jesus Seminar να τονίσει το ελληνικό στοιχείο ή κατά τα λόγια του:

"...a pronounced preference for a Greek Jesus over an Aramaic Jesus."

Αυτή η τάση οδήγησε σε μία συχνά μη κριτική αντιμετώπιση των πηγών από το Seminar, σύμφωνα με την άποψη του Chilton. Θεωρεί ότι αυτό ήταν μία από τις αιτίες που τελικά ο αριθμός των μελών του Σεμιναρίου συρρικνώθηκε σε μικρό χρονικό διάστημα. Ειδικότερα παρατηρεί:

"This shrinkage of the total number of Fellows, together with a sporadic attendance at meetings that resulted in changing interpretative principles from season to season and year to year, exacerbated one of the Seminar’s most persistent weaknesses."

Οι πρακτικές αξιολόγησης των πηγών από το Σεμινάριο έφεραν στην επιφάνεια μια βαθειά αντίθεση μεταξύ μίας θετικιστικής και μίας περισσότερο ανθρωπιστικής κατανόησης της ιστορίας. Η πρώτη τάση, κύριος εκφραστής της οποίας είναι ο Leopold von Ranke κατά τον 19ο αι., υποστηρίζει ότι τα ιστορικά "κριτήρια" παράγουν "αυθεντικά" ευρήματα, όταν εφαρμόζονται στα "αντικειμενικά" δεδομένα των κειμένων. Η ανθρωπιστική προσέγγιση της ιστορίας, με κύριο εκφραστή τον R. G. Collingwood κατά τον 20ο αι., υποστηρίζει ότι οι ιστορικοί δε μπορούν να σταθούν έξω από τις πηγές τους και να τις αξιολογήσουν ως σωστές ή εσφαλμένες, διότι ο μόνος δρόμος που διαθέτουν για να προσεγγίσουν τα γεγονότα είναι πάντα μέσα από τις πηγές. Οι πηγές προέκυψαν από συγκεκριμένα πολιτισμικά περιβάλλοντα κι ο ιστορικός μπορεί να υποθέσει τα γεγονότα τα οποία οδήγησαν στη γέννηση των κειμένων.

Στο δεύτερο μέρος του άρθρου του ο Chilton ασχολείται με το Jesus Project, για το οποίο ωστόσο, αν και ο ίδιος συμμετέχει, δε δηλώνει ενθουσιασμένος. Η πρώτη αδυναμία που παρατηρεί είναι μεθοδολογική:

"...the Project has attempted to address questions of critical approach without a thorough grounding in academic study since the eighteenth century. "

Εντοπίζει επίσης μία αδυναμία γνώσης των πηγών (και των γλωσσών στις οποίες αυτές γράφηκαν).

Εξαιτίας του μεικτού και μη ειδικού ακροατηρίου "...the Project has focused on an incoherent set of some of the least important questions in scholarship."

Η τελευταία παράγραφος του άρθρου συνοψίζει με κριτικό τρόπο το μέχρι σήμερα έργο του Jesus Project αφήνοντας ωστόσο ανοικτό το ενδεχόμενο το μέλλον του προγράμματος να είναι πολύ καλύτερο:

"... so far amateurism, special interest advocacy, and a lack of critical focus have undermined a commendably earnest intent. Anyone who has followed the work of “The Jesus Seminar” should have learned long ago that Fundamentalists are not the only partisans who permit their wishes to cloud what they see and that it takes more than a declaration of “objectivity” to acquire the discipline of reasoning from evidence, both textual and archaeological. But I gave the Seminar time, and I can see no reason not to hope that genuine exchanges of insight and a deepening of knowledge might emerge from the so far conventional proceedings of “The Jesus Project.”"

Για να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο, πατήστε εδώ.

Το μυστικό κατά Μάρκον ευαγγέλιο και ο Morton Smith

Mε το μυστικό κατά Μάρκον ευαγγέλιο ασχοληθήκαμε σε προηγούμενες αναρτήσεις, όταν παρουσιάσαμε το σχετικό κείμενο στο νέο βιβλίο του H.-J. Klauck. Με το θέμα ασχολείται κι ένα άρθρο του Anthony Grafton, καθηγητή στο Princeton University, που δημοσιεύθηκε στην ηλεκτρονική έκδοση του περιοδικού The Nation στις 7/1/2009.

Ο Grafton κάνει μία ανασκόπηση της μέχρι σήμερα συζήτησης για το θέμα και παρουσιάζει το τελευταίο βιβλίο του Guy Stroumsa, στο οποίο υποστηρίζει παρουσιάζοντας άγνωστη αλληλογραφία του Smith με τον Gershom Scholem, καθηγητή στο Hebrew University, ότι το κείμενο που παρουσίασε ο Morton Smith είναι γνήσιο. Στο ίδιο συμπέρασμα φαίνεται να καταλήγει και ο αρθρογράφος ο οποίος καταλήγει:

I believe that Smith really found his letter, and that Scholem gave him the framework into which he inserted it. But that's just what I think. Many will disagree. This time, the professor is the Cheshire cat. He smiles and is gone.

Για να διαβάσετε όλο το άρθρο, πατήστε εδώ.

Πηγή: ιστολόγιο PaleoJudaica.

(Φωτ.: Morton Smith, πηγή: WIkipedia)

Ημερίδα για τα χειρόγραφα του Κουμράν

Από το ιστολόγιο του Antonio Lombatti πληροφορούμαστε ότι μία πολύ ενδιαφέρουσα ημερίδα για τα χειρόγραφα του Κουμράν και τα νεότερα πορίσματα της έρευνας σχετικά με αυτά. Υπεύθυνοι για τη διοργάνωση της ημερίδας είναι ο Jörg Frey, καθηγητής της Κ.Δ. στο Παν/μιο του Μονάχου και φέτος Fellow στο Alfried Krupp-Wissenschaftskolleg, και ο Stefan Beyerle, καθηγητής της Π.Δ. στο Παν/μιο Greifswald. Στην ημερίδα θα λάβουν μέρος ειδικοί στις κουμρανικές σπουδές, όπως ο Florentino García Martínez (Παν/μιο Groningen και Leuven), η Ursula Schattner-Rieser, καθηγήτρια μεταξύ άλλων στο École pratique des hautes études (Paris) και ο Dr. Mladen Popovic, δ/ντης του Qumran-Institut του Παν/μιου του Groningen.

Η ημερίδα θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 19 Ιανουαρίου 2009, 9.00 κι εξής, στο Konferenzraum, Universitätshauptgebäude, Domstraße 11, Greifswald

Πρόγραμμα της ημερίδας

Studientag "Qumran"

9 - 10.30 Uhr "Reflections on the DJD Series and Its Impact in Researchon the Dead Sea Scrolls - Überlegungen zur kritischen Ausgabe der Qumran-Texte (DJD) und ihre Bedeutung für die Forschung", Florentino García Martínez (Leuven)

Kaffeepause

11 - 12.30 Uhr "Die Textfunde von Qumran und die samaritanischen Traditionen", Ursula Schattner-Rieser (Paris)

Mittagspause

14 - 15.30 Uhr "Astrological and Magical Traditions in Ancient Judaism and the Dead Sea Scrolls - Astrologische und magische Traditionen im antiken Judentum und die Texte vom Toten Meer", Mladen Popovic (Groningen)

Kaffeepause

16 - 17.30 Uhr "Qumran und das Neue Testament - Methodische Probleme und Konkretionen zum Johannesevangelium", Jörg Frey (München/Greifswald)

Για περισσότερες πληροφορίες στα

http://www.theologie.uni-greifswald.de/ - Theologische Fakultät an der Universität Greifswald
http://www.theologie.uni-greifswald.de/institute/gustaf-dalman-institut.html - Gustav-Dalman-Institut

To νέο τεύχος του Interpretation 63:1 (2009)

Το νέο τεύχος του περιοδικού Interpretation 63:1 (2009) είναι αφιερωμένο στην Αποκάλυψη. Διατίθεται μάλιστα ολόκληρο ελεύθερο στο διαδίκτυο σε μορφή pdf. Για να κατεβάσετε το τεύχος πατήστε εδώ.

Τα κύρια άρθρα του περιοδικού είναι τα εξής:

• Craig R. Koester, "Revelation's visionary challenge to ordinary empire", 5-19
• David R. Barr, "John's ironic empire", 20-31
• Warren Carter, "Accommodating 'Jezebel' and withdrawing John: Negotiating Empire in Revelation then and Now", 32-47
• Allen Dwight Callahan, "Babylon boycott: the Book of Revelation", 48-55

Επίσημη παρουσίαση της γερμανικής μετάφρασης της Π.Δ. των Ο'

Η συνάδελφος κ. Ευαγγελία Δάφνη, Δρ. Θεολογίας, την οποία θερμά ευχαριστούμε, μας έστειλε την ακόλουθη είδηση.

Στις 28.1.2009 και ώρα 15:30 θα γίνει η επίσημη παρουσίαση της πρώτης γερμανικής μετάφρασης της Π.Δ. των Ο΄στην έδρα του Συμβουλίου της Ευαγγελικής Εκκλησίας της Γερμανίας (Charlottenstraße 53/54, Βερολίνο).

H μετάφραση αυτή πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος „Septuaginta Deutsch“ από μία σειρά ειδικών σε θέματα του κειμένου των Ο΄, οι οποίοι προέρχονται από τον ορθόδοξο, τον καθολικό και ευαγγελικό χώρο.

Το περιεχόμενο του μεταφραστικού έργου θα παρουσιασθεί από τον ευαγγελικό επίσκοπο Dr. Johannes Friedrich (München). Στην εκδήλωση θα είναι παρόντες εκπρόσωποι των ορθοδόξων και ευαγγελικών καθώς και της γενικής ραβινικής συνόδου της Γερμανίας.

Το νέο τεύχος το ΖΑW 120:4 (2008)

Στο νέο τεύχος του ZAW 120:4 (2008) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα:

Ludwig Schmidt, "Die Priesterschrift – kein Ende am Sinai!", 481-500

Στη σύγχρονη έρευνα υπάρχει μία συνεχώς αυξανόμενη προτίμηση για τη θέση ότι το αρχικό Ιερατικό κείμενο τελείωσε στο Σινά. Αυτή η θέση δε μπορεί να υποστηριχθεί, όπως καταδεικνύεται στο παρόν άρθρο με την παράθεση ορισμένων παραδειγμάτων. Στο Εξ 6,8 Ρ αναφέρεται η υπόσχεση που δίνεται στη γενιά της Εξόδου για τη Γη: η ιερατική ιστορία των κατασκόπων (Αρ 13εξ.) δείχνει γιατί δεν εκπληρώθηκε αυτή η υπόσχεση στην εποχή της γενιάς της Εξόδου. Η αφήγηση για τον αναβλύζον ύδωρ από το βράχο (Αρ 10,1αα.2-13) περιέχει έναν πυρήνα που προέρχεται από τον Ρ, ο οποίος στη συνέχεια αναπτύχθηκε μετά την τελική αναθεώρηση της Πεντατεύχου και συνδέθηκε τότε με το προ-ιερατικό παράλληλο στο Εξ 17,1β-7. Αυτός ο πυρήνας συνίσταται στην αφήγηση για τα ορτύκια-μάννα (Εξ 16,15*), το πλαίσιο του Ιερατικού Κειμένου για την περιπλάνηση του Ισραήλ στην έρημο, όπου ο Ρ, σε αντίθεση προς την προ-ιερατική αφήγηση, δεν αναφέρει κανένα τοπωνύμιο ή τόπο στρατοπέδευσης στην έρημο πριν ή μετά το Σινά αλλά μόνο διάφορες ερήμους. Αυτός είναι ο λόγος που στην ιστορία του για τους κατασκόπους ο Ρ αντικατέστησε την προ-ιερατική τοποθεσία της Καδίς με την έρημο του Paran, η οποία αναφέρεται μόνο από τον Ρ στις αφηγήσεις για την περιπλάνηση στην έρημο.

Juha Pakkala, "Jeroboam without Bulls", 501-525

Σύμφωνα με το Βιβλίο των Βασιλειών το χειρότερο παράπτωμα του Ισραήλ ήταν η αμαρτία του Ιεροβοάμ (1 Βασ 12,26-33). Αντίθετα με το σημείο αφετηρίας στην προηγούμενη έρευνα, είναι πιθανόν ότι οι ταύροι είναι μεταγενέστερη προσθήκη στο κείμενο. Ο Ιεροβοάμ συνδέθηκε με τους ταύρους μόνο σε ένα ύστερο στάδιο της εξέλιξης αυτών των βιβλίων. Πριν από αυτήν την προσθήκη η αμαρτία του Ιεροβοάμ αναφερόταν μόνο στην κατασκευή ναών στους υψηλούς τόπους. Αν θεωρήσουμε τους ταύρους προσθήκη, τότε τα κίνητρα του συγγρ. της ιστορίας στα 1-2 Βασ γίνονται σαφέστερα. Ενδιαφέρεται πρώτιστα για τη θέση της θυσίας με τη λατρευτική σημασία . Δεν υπάρχουν επομένως πολλοί λόγοι για να υποθέσει κανείς μία πιθανή λατρεία των ταύρων στη Βεθήλ ή στη Δαν. Η όλη ιδέα ίσως είναι ένα μεταγενέστερο φιλολογικό κατασκεύασμα που στόχο είχε να αυξήσει την αμαρτία του Ιεροβοάμ και να εξευτελίσει το ρόλο του ως ιδρυτή της βασιλικής δυναστείας στον Ισραήλ.

Roland Kleger, "Die Struktur der Jesaja-Apokalypse und die Deutung von Jes 26,19", 526-546

Το ζήτημα της προέλευσης, ενότητας, δομής, οπτικής γωνίας και ερμηνείας της λεγόμενης Αποκάλυψης του Ησαΐα (Ησ 24-27) συνεχίζει να είναι ένα θέμα μεγάλης διαφωνίας μεταξύ των ερμηνευτών. Μία ιδιαίτερη πηγή αντιπαράθεσης είναι το θέμα της ανάστασης. Ενώ η πλειονότητα των ερμηνευτών ερμηνεύει το Ησ 26,19 (κάποιοι επίσης και το 25,8α) ως μία έμμεση αναφορά στη σωματική ανάσταση, κάποιοι άλλοι πιστεύουν ότι αυτό το κείμενο είναι περισσότερο μία μεταφορική αναφορά στην εθνική αποκατάσταση του Ισραήλ. Κατά την άποψή μου η ομόκεντρη δομή των διάφορων ενοτήτων ή τμημάτων είναι ένα επιχείρημα για την αρχική ενότητα της Αποκάλυψης του Ησαΐα. Αυτό θα μπορούσε να προσφέρει τη βάση για μία ερμηνεία του crux interpretum Ησ 26,19 με τη βοήθεια της συνολικής συνάφειας. Ρνώ ειδικότερα ο επόμενος στίχος 26,14 και οι ανακοινώσεις στο 26,21 υποστηρίζουν τη θέση για τη σωματική ανάσταση, η εθνική αποκατάσταση φαίνεται μάλλον να υποδηλώνεται από τα 26,10.15-18 και 27,2-13.

Benjamin D. Thomas, "Reevaluating the Influence of Jeremiah 10 upon the Apocryphal Epistle of Jeremiah A Case for the Short Edition", 547-562

Αρκετοί ερμηνευτές έχουν προτείνει ότι το βιβλίο του Ιερεμία κυκλοφόρησε σε δύο τουλάχιστον εκδόσεις κάποια στιγμή. Ένα σημαντικό μέρος της συζήτησης επικεντρώθηκε στο Ιερ 10,1-16, μία πολεμική εναντίον της λατρείας των ψεύτικων ειδώλων. Επιπλέον υπάρχει η συμφωνία ότι η Επιστολή Ιερεμίου στηριζόταν κυρίως στο Ιερ 10. Μέχρι σήμερα η πλειοψηφία των ερμηνευτών είναι πεπεισμένη ότι η Επιστολή Ιερεμίου στηρίζεται κυρίως στο εκτενέστερο κείμενο Ιερ 10. Το βασικότερο επιχείρημα είναι ο ιδιωματισμός στο 10,5α. Η παρούσα μελέτη παρουσιάζει μία συγκριτική μετάφραση του μασωριτικού κειμένου (εκτενέστερο κείμενο), της μετάφρασης των Ο΄ (συντομότερο κείμενο) και της Επιστολής Ιερεμίου για να ορίσει ακριβώς ποιο κείμενο είχε μπροστά του ο συγγρ. της επιστολής. Το συμπέρασμα είναι ότι αυτό ήταν το συντομότερο κείμενο του Ιερ 10. Ανάμεσα στα άλλα επιχειρήματα, ο ιδιωματισμός για το "κοράκι" δε θεωρείται πλέον ως η καλύτερη απόδειξη ότι χρησιμοποιήθηκε το εκτενέστερο κείμενο. Κατά συνέπεια η μελέτη επίσης υποστηρίζει τη θεωρία για τις δύο εκδόσεις.

Rainer Kessler, "Hosea 3 – Entzug oder Hinwendung Gottes?", 563-581

Στην παράδοση της γερμανικής ερμηνείας το Ωσ 3,3β μετη βοήθεια μίας υποθετικής αποκατάστασης κατανοείται συνήθως ως απομάκρυνση του Γιαχβέ. Η πρόταση του J. Wellhausen είναι κλασική: "Κι εγώ δεν θα έρθω σε σένα". Αν η αναμενόμενη απομάκρυνση του Γιαχβέ είναι μόνο παροδική (μία "περίοδος αναμονής"), τότε δημιουργείται το ερώτημα, αν η απόρριψη της πορνείας από τη γυναίκα είναι επίσης απλά παροδική. Από την άλλη πλευρά, αν η απομάκρυνση του Γιαχβέ είναι παρατεταμένη, θα τεθεί το ερώτημα πώς θα γίνει η αλλαγή προς το καλύτερο. Αντίθετα ο συγγρ. του άρθρου κατανοεί ότι το 3,3β αναφέρεται στη χάρη του Θεού. Το Ωσ 3 δεν περιέχει την ιδέα της νομικής τιμωρίας. Μάλλον ο Θεός απομονώνει τον Ισραήλ από όλους τους θεσμούς που τον απομακρύνουν από το Θεό και ταυτόχρονα δείχνει την εύνοιά του προς αυτόν. Αυτό οδηγεί από την πλευρά του Ισραήλ στη μετάνοια και σε μία απαρενόχλητη σχέση με το Θεό. Το Ωσ 3 επομένως συνεχίζει την ανάπτυξη του σκεπτικού στο Ωσ 4-11, περιλαμβάνοντας και το συμπέρασμα του Ωσ 11, το συνδέει με τις μεταφορές της σχέσης στα κεφ. 1-2 κι έτσι δημιουργεί μία κατακλείδα για το κεφ. 1-2, με την οποία περνά στα κεφ. 4-11 και την ίδια στιγμή διαβάζει αυτά τα κεφάλαια υπό το φως της εύνοιας του Γιαχβέ προς τον Ισραήλ.

Elie Assis, "A Disputed Temple (Haggai 2,1–9)", 582-596

Το Αγγ 2,1-9 περιγράφει την απαξιωτική στάση του λαού απέναντι στο νέο Ναό που μόλις έχει αναγερθεί. Αυτή η στάση ήταν τόσο έντονη, ώστε ο λαός αναφερόταν στο νέο Ναό ως ένα "τίποτα". Επειδή το μέγεθος και η αίγλη του κτιρίου ήταν αξιόλογα, είναι δύσκολο να κατανοήσουμε αυτήν την απαξιωτική στάση του λαού προς το Ναό. Στο άρθρο υποστηρίζεται ότι μετά την καταστροφή του Ναού οι άνθρωποι υπέθεσαν ότι ο Θεός τους εγκατέλειψε. Αυτό το συναίσθημα δεν έπαψε να υφίσταται και μετά την επιστροφή στην Σιών. Αυτός ίσως ήταν ο λόγος γιατί οι άνθρωποι πίστευαν ότι δε θα έπρεπε να κτισθεί ένας νέος Ναός κι ότι η ανέγερσή του τώρα δεν είχε καμιά σημασία. Ο Αγγαίος αμφισβητεί αυτήν τη θέση δηλώνοντας με αποφασιστικότητα ότι ο Θεός ήταν μαζί τους κι ότι το πνεύμα του κατοικούσε ανάμεσά τους. Ο λαός επομένως καλείται να συνεχίσει την ανέγερση του Ναού. Οι προσδοκίες τους θα εκπληρωθούν αλλά με ένα διαφορετικό τρόπο. Μόνο μετά την ολοκλήρωση του Ναού θα επιτευχθεί το ύψιστο αγαθό: "Και θα εδραιώσω την ειρήνη σε αυτόν τον τόπο".

Johannes Unsok Ro, "Socio-Economic Context of Post-Exilic Community and Literacy", 597-611

Μία από τις σημαντικότερες μεθόδους ανάλυσης της κοινωνικοοικονομικής διαστρωμάτωσης της μεταιχμαλωσιακής κοινότητας στην Παλαιστίνη είναι η εξέταση του μορφωτικού επιπέδου. Σύμφωνα με τον Ambertz, μεταξύ άλλων, σημαντικά τμήματα των προφητικών και ψαλμικών κειμένων (για παράδειγμα: Μαλ 2,17. 3,5. 3,13-21. Ησ 29,17-24. 56,9-57,21. Ψα 9/10.12.14.35.40.69.70.75.82.109.140) γράφηκαν από μία φτωχή ομάδα που ήθελε να εδραιώσει την ταυτότητά της και να επιτεθεί σε μία ελίτ δυνατών της Ιερουσαλήμ εκείνης της εποχής. Πολλοί σύγχρονοι ερμηνευτές της Π.Δ. υποστηρίζουν την ιδέα μίας "θεολογίας των φτωχών" στον αιχμαλωσιακό και μεταιχμαλωσιακό Ισραήλ. Ο συγγρ. του άρθρου χρησιμοποιεί την κοινωνιολογική θεωρία της "αναπτυγμένης αγροτικής κοινωνίας" και θέτει υπό αμφισβήτηση αυτή τη θέση και υποστηρίζει ότι η "θεολογία των φτωχών" δημιουργήθηκε κυρίως από μία μεσαία τάξη μεταιχμαλωσιακών Ισραηλιτών όπως Λευιτών και Χασιδίμ, κι όχι από μία απένταρη κατώτερη τάξη, όπως αυτή των αγροτών, χωρικών, ποιμένων, χειρωνακτών και τεχνιτών. Ασχολείται επίσης με τις θεολογικές και ηθικές συνέπειες μίας "θεολογίας των φτωχών" για τη μεταμοντέρνα και μεταποικιακή εποχή.

Christopher B. Hays, "Damming Egypt / Damning Egypt: The Paronomasia of skr and the Unity of Isa 19,1–10", 612-616

Το ρήμα στο Ησ 19,4 μπορεί να κατανοηθεί ως "φράσσω /σταματώ" (όπως και η πλειοψηφία των Δ. σημιτικών και ακκαδικών παραδειγμάτων της ρίζας skr). Επομένως ο στίχος θα μπορούσε να μεταφρασθεί "Θα φράξω την Αίγυπτο με το χέρι ενός σκληρού άρχοντα" - ένα μοτίβο γνωστό από τα σύγχρονά του νεο-ασσυριακά κείμενα. Η ιδέα της "απόφραξης της Αιγύπτου" εισάγει το τμήμα για την "κατάρα του Νείλου" στην προφητεία των στ. 5-10, το οποίο βεβαιώνει την ενότητα του συνολικού κειμένου.

Ένα άρθρο για την παλαιοχριστιανική αρχαιολογία

Από το ιστολόγιο του Antonio Lombatti πληροφορούμαστε τη δημοσίευση στο διαδίκτυο ενός άρθρου της Kim Bowes, που πρωτοδημοσιεύθηκε στο περιοδικό Religion Compass 4 (2008) 575-619.

Θέμα του άρθρου είναι η πορεία της έρευνας για την αρχαιολογία του χριστιανισμού του 3ου αι. : domus ecclesiae / κατ' οίκον εκκλησίες, αστική τοπογραφία, χριστιανικός ευεργετισμός, μετατροπή των ειδωλολατρικών ναών σε χριστιανικούς, μοναχισμός και προσκυνητές, ενοριακοί ναοί, ο χριστιανισμός στην επαρχία. Η συγγραφέας υποστηρίζει ότι αυτός ο ιδιαίτερα συντηρητικός ερευνητικός χώρος συνεχίζει να "παλεύει" με τα χριστιανικά κείμενα κι εξακολουθεί να κυριαρχείται από φορμαλιστικά και θετικιστικά παραδείγματα. Κατά τα νεότερα χρόνια υπάρχει μία αλλαγή, αλλά η συγγρ. είναι της γνώμης ότι περισσότερο ολιστικές προσεγγίσεις είναι αναγκαίες προκείμενου να τοποθετηθούν τα χριστιανικά αρχαιολογικά ευρήματα μέσα στην τοπική τοπογραφική, κοινωνική, εκκλησιαστική και κυρίως οικονομική συνάφεια.

Για να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο, πατήστε εδώ.

Ο βιβλιογραφικός κατάλογος GNOMON στο Διαδίκτυο

Ο βιβλιογραφικός κατάλογος Gnomon Bibliographische Datenbank, ένας από τους πιο γνωστούς βιβλιογραφικούς καταλόγους με μηχανή αναζήτησης σχετικά με τον αρχαίο και ελληνορωμαϊκό κόσμο είναι από τον Ιανουάριο 2009 με την άδεια του εκδοτικού οίκου C. H. Beck στη διάθεση των χρηστών του Διαδικτύου. Για να κατεβάσετε τον κατάλογο και το πρόγραμμα αναζήτησης (470 ΜΒ), πατήστε εδώ. Η συγκεκριμένη έκδοση του καταλόγου καλύπτει τα έτη 2005-2008. Ο κατάλογος αυτός θα ενημερώνεται σε μηνιαία βάση στην εξής ιστοσελίδα: http://www.gnomon-online.de/

Πηγή πληροφ.: ABZU

Πάπυροι της παπυρολογικής συλλογής της Κολωνίας ψηφιοποιημένοι στο διαδίκτυο

Από το ιστολόγιο της April DeConick πληροφορούμαστε για την ύπαρξη στο διαδίκτυο των ψηφιοποιημένων φωτογραφιών πολλών παπύρων της παπυρολογικής συλλογής της Κολωνίας (P.Köln). Εκτός από τον κώδικα του Μάνη (με τη βιογραφία του), υπάρχουν επίσης παλαιοδιαθηκικά κείμενα, μαγικά κείμενα κτλ. Για να βρεθείτε στη σχετική σελίδα, πατήστε εδώ.