Το open access βιβλίο της Isabel K. Köster,
Stealing from the Gods: Temple Robbery in the Roman Imagination (University of Michigan Press, 2026), προσεγγίζει την ἱεροσυλία όχι απλώς ως ποινικό αδίκημα, αλλά ως λόγια και πολιτισμική κατηγορία με καθοριστική λειτουργία στο ρωμαϊκό αυτοκρατορικό αφήγημα.
Η συγγραφέας δείχνει ότι η ἱεροσυλία (sacrilegium, με τη βασική σημασία της αφαίρεσης ιερού πράγματος) λειτουργεί στη ρωμαϊκή γραμματεία ως ισχυρός μηχανισμός ηθικής κατηγοριοποίησης. Ο ιερόσυλος περιγράφεται ως μορφή ακραίας ηθικής απόκλισης: άπληστος, χωρίς μέτρο και αποκομμένος από τις αξίες της pietas. Μέσω αυτής της κατασκευής, η ευθύνη για την προσβολή του ιερού μετατοπίζεται από συλλογικές πρακτικές—όπως η αρπαγή ιερών αντικειμένων στο πλαίσιο της πολεμικής επέκτασης—σε μεμονωμένα πρόσωπα, επιτρέποντας στη Ρώμη να διατηρεί την αυτοεικόνα της ως κατ' εξοχήν ευσεβούς αυτοκρατορίας και εξουσίας.
Κεντρική θέση στο επιχείρημα του βιβλίου κατέχει η κατανόηση της ιερότητας όχι ως σταθερής ιδιότητας, αλλά ως έννοιας διαρκώς υπό διαπραγμάτευση, της οποίας το περιεχόμενο καθορίζεται από το εκάστοτε αφηγηματικό και ιδεολογικό πλαίσιο. Τα ίδια αντικείμενα μπορούν, ανάλογα με τα συμφραζόμενα, να παρουσιαστούν είτε ως απαραβίαστα αφιερώματα είτε ως θεμιτή λεία, αποκαλύπτοντας τη στενή διαπλοκή θρησκείας, ιδιοκτησίας και αυτοκρατορικής ισχύος στον ρωμαϊκό κόσμο.
Το βιβλίο προσφέρει μια ιδιαίτερα γόνιμη συμβολή στη μελέτη της αρχαίας θρησκείας και της πολιτικής του ιερού, δείχνοντας πώς αφηγήσεις περί ἱεροσυλίας λειτουργούν ως εργαλεία οριοθέτησης της ηθικής τάξης και νομιμοποίησης της αυτοκρατορικής εξουσίας.
Κρίσιμο στοιχείο της μελέτης είναι ότι η ἱεροσυλία δεν αντιμετωπίζεται ως αυτονόητη ή αντικειμενικά οριζόμενη πράξη, αλλά ως ρητορική κατασκευή, η οποία αποκτά νόημα μέσα σε συγκεκριμένα αφηγηματικά και ιδεολογικά πλαίσια. Οι ρωμαϊκές πηγές δεν περιγράφουν μόνο την προσβολή του ιερού· την παράγουν νοηματικά, ορίζοντας ποιος μπορεί να χαρακτηριστεί ἱερόσυλος, υπό ποιες συνθήκες και με ποιες ηθικές συνέπειες.
Με τον τρόπο αυτό, ο λόγος περί ἱεροσυλίας λειτουργεί κανονιστικά: συγκροτεί πρότυπα ορθής θρησκευτικής συμπεριφοράς, αποκλείει αποκλίνουσες πρακτικές και συμβάλλει στη νομιμοποίηση της αυτοκρατορικής εξουσίας ως προστάτιδας του ιερού.
Η θεματική αυτή ανοίγει και ένα γόνιμο συγκριτικό πεδίο με βιβλικά, αρχαία ιουδαϊκά και πρώιμα χριστιανικά κείμενα, όπου η γλώσσα της ἱεροσυλίας εμφανίζεται άλλοτε ως κατηγορία εναντίον «άλλων» και άλλοτε ως κριτική της ίδιας της εξουσίας. Ενδεικτικά, ο Παύλος χρησιμοποιεί ρητά το ρήμα «ἱερὰ συλᾶν» ως ηθική αιχμή (Ρωμ 2:22), ενώ στις Πράξεις ο όχλος της Εφέσου διαβεβαιώνει ότι οι σύντροφοι του Παύλου «οὔτε ἱερόσυλοι εἰσίν» (Πρξ 19:37), δείχνοντας πόσο φορτισμένη ήταν η κατηγορία στον δημόσιο λόγο. Παράλληλα, η εβραϊκή ιστοριογραφία προσφέρει κλασικές αφηγήσεις «αρπαγής του ιερού» από φορείς εξουσίας: η απόπειρα του Ἡλιοδώρου να αφαιρέσει χρήματα από τον ναό (2 Μακκ 3) λειτουργεί ως υπόδειγμα της βίας της κοσμικής ισχύος απέναντι στο ιερό, ενώ στον Ιώσηπο απαντούν επεισόδια όπου ρωμαϊκοί διοικητές κατηγορούνται ότι πήραν χρήματα από το ἱερόν. Χαρακτηριστικά παραδείγματα: Πόντιος Πιλάτος (Αρχαιολ. 18.55–62) και Γέσσιος Φλώρος (Ιουδ. Πόλ. 2.293–296). Έτσι, σε αυτά τα σώματα κειμένων η «ἱεροσυλία» δεν είναι μόνο ατομικό έγκλημα· μπορεί να λειτουργεί και ως ερμηνευτική κατηγορία πολιτικής κριτικής.
[Το βιβλίο διατίθεται ελεύθερα (open access) με άδεια CC BY-NC 4.0.]
-------------------------------------------------------
[ENGLISH TRANSLATION]
Isabel K. Köster's open access book, Stealing from the Gods: Temple Robbery in the Roman Imagination (University of Michigan Press, 2026), approaches temple robbery not simply as a criminal offense, but as a discursive and cultural category with a defining function in the Roman imperial narrative.
The author demonstrates that, in Roman literature, temple robbery (sacrilegium, meaning the removal of sacred property) functions as a powerful mechanism of moral categorisation. The temple robber is depicted as an extremely deviant figure: greedy, immoderate and disconnected from the values of pietas. Through this construction, responsibility for the violation of the sacred is shifted from collective practices, such as the seizure of sacred objects in the context of military expansion, to isolated individuals. This allows Rome to maintain its self-image as a supremely pious empire and power.
Central to the book's argument is the idea that sacredness is not a fixed property, but a constantly negotiated concept whose meaning is determined by the prevailing narrative and ideological framework. Depending on the context, the same objects can be presented either as sacred dedications or as legitimate spoils, revealing the close entanglement of religion, property and imperial power in the Roman world.
This work makes a significant contribution to the study of ancient religion and the politics of the sacred by showing how narratives about temple robbery function as tools for establishing moral order and legitimising imperial power.
A critical element of the study is that temple robbery is not treated as an inherently evil act, but as a rhetorical construction that acquires meaning within specific narrative and ideological frameworks. Roman sources do not merely describe the violation of the sacred; they semantically produce it, defining who can be characterised as a temple robber, under what conditions, and with what moral consequences.
In this way, discourse about temple robbery functions normatively: it establishes standards of proper religious behaviour, excludes deviant practices, and contributes to the legitimisation of imperial power as protector of the sacred.
This theme also opens up fertile ground for comparison with biblical, Jewish and early Christian contexts, in which the language of temple robbery is sometimes used to accuse 'others' and sometimes to critique power itself. For example, Paul explicitly uses the verb 'ἱερὰ συλᾶν' (to rob temples) as a moral weapon (Rom. 2:22), while in Acts, the crowd in Ephesus asserts that Paul's companions 'are not temple robbers' (Acts 19:37), demonstrating the gravity of this accusation in public discourse. Similarly, Jewish historiography provides classic examples of the 'seizure of the sacred' by those in power. Heliodorus' attempt to steal money from the Temple in 2 Maccabees 3 is a prime example of the violence of secular power against the sacred. Conversely, Josephus recounts instances in which Roman governors are accused of stealing from the Temple. Characteristic examples include: Pontius Pilate (Ant. 18.55–62) and Gessius Florus (B.J. 2.293–296). Thus, in these bodies of texts, 'temple robbery' is not only an individual crime, but can also function as an interpretive category of political critique.
