Φωτογραφία της ημέρας: ο Αύγουστος στην Θεσσαλονίκη / Photo of the day: Augustus in Thessaloniki

Το εντυπωσιακό αυτό άγαλμα του Αυγούστου βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Θεσσαλονίκης. Φτιαγμένο από μάρμαρο μιμείται τον τύπο απεικόνισης του Αυγούστου "Prima Porta". Βρέθηκε βόρεια της περιοχής του Σαραπείου της πόλης, όπου γνωρίζουμε ότι υπήρχε και ιερό της λατρείας των αυτοκρατόρων.  H άνοδος του Οκταβιανού στο θρόνο της Ρώμης σήμανε και την αρχή μιας περιόδου ειρήνης και πολιτικής σταθερότητας. Έτσι στη Μακεδονία προς τιμήν του εγκαινιάζεται ένα νέο χρονολογικό σύστημα με αφετηρία την 2η Σεπτεμβρίου του 31 π.Χ., ημέρα νίκης στο Άκτιο. Ο Οκταβιανός διαδραμάτισε όμως σημαντικό ρόλο και στη ζωή της Θεσσαλονίκης. Σε αυτόν και στον Μ. Αντώνιο η πόλη χρωστά το προνόμιο της "ελεύθερης πόλης", προνόμιο το οποίο της επέτρεπε να κόβει δικό της νόμισμα και να έχει κάποιες φορολογικές απαλλαγές. Πιθανόν ο Οκταβιανός κι ο Μ. Αντώνιος είναι οι δύο ήρωες που εμφανίζονται με τη μορφή των Διόσκουρων σε παράσταση που σήμερα έχει χαθεί και ήταν τοποθετημένη στην επονομαζόμενη "Χρυσή Πύλη". Με τη νίκη στο Άκτιο πρέπει να συνδέεται και το κολοσσιαίο άγαλμα γυναίκας που στεκόταν σε πλώρη καραβιού (παρόμοιες παραστάσεις συναντάμε σε νομίσματα της εποχής). Τέλος, μία επιγραφή της πόλης κάνει λόγο για αγώνες προς τιμήν του Αυγούστου, οι οποίοι μάλλον θα πρέπει επίσης να συνδεθούν με τη νίκη στο Άκτιο και την καθιέρωση της ακτιακής χρονολόγησης στη Μακεδονία.

Ένας νέος τόμος με μελέτες για τον Παύλο / A new volume with studies on Paul

Κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Vandenhoeck & Ruprecht σε επιμέλεια του Tobias Nicklas ένας τόμος που περιέχει τις μελέτες του γνωστού καινοδιαθηκολόγου Hans Klein σχετικά με την θεολογία και την εξήγηση των παύλειων επιστολών: 

Tobias Nicklas (Ed.), Hans Klein, Entwicklungslinien im Corpus Paulinum und weitere Studien zu Paulustexten (FRLANT), Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht 2016
440 σελίδες
ISBN 9783525540510
90 ευρώ

Στο τρέχον τεύχος του Acta Theologica / In the current issue of Acta Theologica

Acta Theologica 36:1 (2016)

• E. D. Mbennah, "The Goal of Maturity in Ephesians 4:13-16," 110-132 
• F. Olojede, "The 'First Deboah': Genesis 35:8 in the Literary and Theological Context,"  133-151
• M Wilson, "The Lukan Periplus of Paul's Third Journey with a Textual Conundrum in Acts 20:15," 229-254 

Νέα ευρήματα για τη μάχη στον Τευτοβούργιο Δρυμό / New evidence regarding the Teutoburg Forest

Τα 8 χρυσά νομίσματα που βρέθηκαν στην Kalkriese. Copyright Varusschlacht im Osnabrücker Land.
Φωτο: Hermann Pentermann. (www.forbes.com)

Νέα ευρήματα που ήρθαν πρόσφατα στο φως στην περιοχή Kalkriese, στο Osnabrück στην Κάτω Σαξωνία φαίνεται να επιβεβαιώνουν την παλαιότερη θεωρία ότι εκεί πρέπει να έλαβε χώρα η περίφημη μάχη του Τευτοβούργιου Δρυμού, όπου τα γερμανικά φύλα με επικεφαλής τον Αρμίνιο κατατρόπωσαν τρεις ρωμαϊκές λεγεώνες  (XVII, XVIII, XIX) και βοηθητικές μονάδες υπό τον Ρωμαίο στρατηγό Βάρο. Η συντριπτική ήττα των Ρωμαίων στρατωτών (18.000 στρατιώτες σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές), ελάχιστοι από τους οποίους φαίνεται να επέζησαν, επέφερε σημαντικό πλήγμα στο στρατιωτικό γόητρο της Ρώμης, η οποία αναγκάστηκε να ματαιώσει κάθε επέκτασή της ανατολικά του Ρήνου. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι αριθμοί των τριών χαμένων λεγεώνων δεν χρησιμοποιήθηκαν ξανά στο ρωμαϊκό στρατό και σύμφωνα με τον Σουητώνιο ο Οκταβιανός γυρνούσε στο παλάτι και κτυπώντας το κεφάλι του στους τοίχους φώναζε "Βάρε, φέρε μου πίσω τις λεγεώνες μου". 

Η ακριβής τοποθεσία της μάχης δεν ήταν γνωστή, ενώ από τον 18ο αι. κι εξής αποτέλεσε αντικείμενο επιστημονικής έρευνας. Η μάχη μάλιστα κατέστη κεντρικό θέμα στην προπαγάνδα του Γερμανικού εθνικισμού. Στα 1980 ένας ερασιτέχνης ερευνητής ανακάλυψε στην περιοχή Kalkriese μεταλλικά αντικείμενα κι υποστήριξε ότι αυτή πρέπει να είναι η τοποθεσία της φοβερής μάχης. Τα νέα ευρήματα 8 χρυσοί aurei, του 2 π.Χ. έως 5 μ.Χ. φαίνεται να επιβεβαιώνουν την αρχική υπόθεση. Φέρουν παραστάσεις της προτομής του Αυγούστου στη μία πλευρά και των δύο εγγονών του Gaius και Lucius στην άλλη. Παραμένει, ωστόσο, ανοικτό εάν εκεί έγινε η καταληκτική μάχη ή εάν πρόκειται για τη μία από τις τρεις τοποθεσίες, όπου γνωρίζουμε ότι έλαβαν χώρα οι προηγούμενες συρράξεις. 

Give Me Back My Legions! Discovery of Gold Coins Confirm Battle Of Teutoburg Forest Site

Φωτογραφία της ημέρας: ο κώδικας Γίγας / Photo of the day: codex Gigas

O Codex Gigas, ένα από τα μεγαλύτερα λατινικά χειρόγραφα της Αγίας Γραφής, γνωστός κι ως κώδικας του Διαβόλου, εξαιτίας της μεγάλης απεικόνισης του διαβόλου σε μία από τις σελίδες του. Περιέχει εκτός από την ΠΔ και την ΚΔ, τα έργα του Ιωσήπου, την Εγκυκλοπαίδεια του Ισιδώρου και μια σειρά από μεσαιωνικά έργα. Χρονολογείται στον 13ο αι. και σύμφωνα με τον θρύλο γράφηκε από έναν μοναχό μέσα σε μια νύχτα με τη βοήθεια του Διαβόλου. Πιθανόν να γράφηκε σε κάποιο μοναστήρι της Βοημίας. Κατά τον 30ετή πόλεμο μεταφέρθηκε στην Στοκχόλμη. Έχει ύψος 1 μέτρο κι υπολογίζεται ότι χρειάστηκε το δέρμα 160 ζώων για να κατασκευαστεί. Σήμερα φυλάσσεται στην Σουηδική Εθνική Βιβλιοθήκη. Δεν είναι γνωστό γιατί οι κατασκευαστές του επέλεξαν να απεικονίσουν τον Διάβολο μέσα στις σελίδες αυτού του ιερού βιβλίου, πάντως αμέσως μετά την απεικόνιση ακολουθούν εξορκισμοί κατά των κακών πνευμάτων. Ιστορίες που συνδέονται με τον κώδικα θέλουν το αρχαίο αυτό χειρόγραφο να φέρνει κακοτυχία και θάνατο στους κατόχους του. 

Αναλυτικές πληροφορίες στη σχετική σελίδα της Σουηδικής Εθνικής Βιβλιοθήκης: Codex Gigas

Στο τρέχον τεύχος του Augustinianum / In the current issue of Augustinianum

Augustinianum 55:2 (2015)

• Angelo Di Berardino, "Women and Spread of Christianity," 305-336 (abstract)
• Franco Gori, "L’edizione critica delle En. Ps. 101-150 di Agostino," 605-617 (abstract)

Στο τρέχον τεύχος του JRS / In the current issue of JRS

Journal of Roman Studies 105 (2015)

• Brent D. Shaw, "The Myth of the Neronian Persecution," 73-100 (abstract)
• Diana Ng, "Commemoration and Élite Benefaction of Buildings and Spectacles in the Roman World," 101-123 (abstract)
• Heidi Wendt, "Ea Superstitione: Christian Martyrdom and the Religion of Freelance Experts," 183-202 (abstract)

Ένα νέο βιβλίο στη σειρά Ancient Near East Monographs / A new book in the series Ancient Near East Monographs

Στη σειρά Ancient Near East Monographs κυκλοφόρησε ένα νέο βιβλίο σχετικά με τη λατρεία και το ιερατείο στο Δωδεκαπρόφητο. Η σειρά Ancient Near East Monographs εκδίδεται με την φροντίδα του  Centro de Estudios de Historia del Antiguo Oriente και σε συνεργασία με την SBL και φιλοξενεί μελέτες που ασχολούνται με την αρχαία Εγγύς Ανατολή συμπεριλαμβανομένου και του Ισραήλ. Είναι σειρά με κριτές κι οι μελέτες δημοσιεύονται στα αγγλικά ή στα ισπανικά. Διατίθενται στο διαδίκτυο ελεύθερες σε μορφή pdf:

Lena-Sofia Tiemeyer (ed.), Priests and Cults in the Book of the Twelve, ANEM 14, 2016

Φωτογραφία της ημέρας: το θέατρο της αρχαίας Λάρισας / Photo of the day: the theatre of ancient Larissa

Ένα από τα μεγαλύτερα αρχαία θέατρα της αρχαίας Ελλάδας βρίσκεται στην θεσσαλική πόλη της Λάρισας. Η πρώτη φάση του θεάτρου χρονολογείται στις αρχές του 3ου π.Χ., φιλοξένησε όμως εκτός από θεατρικές παραστάσεις και τις συναθροίσεις του Κοινού των Θεσσαλών, ενώ στα ρωμαϊκά χρόνια μετατράπηκε σε αρένα. Είχε χωρητικότητα 12.000 θεατών κι ήταν κατασκευασμένο από μάρμαρο. Λειτούργησε για 6 περίπου αιώνες μέχρι περίπου το τέλος του 3ου ή τις αρχές του 4ου αι. μ.Χ. Τον 7ο αι. μ.Χ. υπέστη σοβαρές ζημιές. Άνοιξε ξανά για το κοινό την προηγούμενη εβδομάδα.

Περισσότερες πληροφορίες: Αρχαίο θέατρο Λάρισας και Ancient Theatre Of Larissa Opens To Public After 20 Centuries

Η φωτογραφία της ημέρας / The photo of the day

Από σήμερα στο ιστολόγιο καθιερώνεται η μόνιμη ανάρτηση με τον τίτλο "Η φωτογραφία της ημέρας" με φωτογραφίες που θα καλύπτουν κάποια περιοχή κάθε φορά της γενικότερης θεματικής του ιστολογίου. Γιατί μια εικόνα - χίλιες λέξεις.

Στήλη σκαλισμένη σε ασβεστόλιθο. Απεικονίζει μία γυναίκα της εποχής των Πτολεμαίων να γεννά το παιδί της. Δυο αιγυπτιακές θεότητες την βοηθούν. Η στήλη, η οποία φυλάσσεται στο Αιγυπτιακό Μουσείο στο Κάιρο, κέρδισε την πρώτη θέση σε ψηφοφορία που διεξήγαγε το μουσείο στο facebook και θα εκτίθεται τον Ιούλιο στο foyer του μουσείου.

Περισσότερα: Childbirth stelae picked as Egyptian Museum's July piece of the month in online vote