Η στήλη Merneptah και η αρχαιολογία / Merneptah stele and archaeology

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί ένα σύντομο άρθρο του Todd Bolen σχετικά με τη στήλη Merneptah και τις πληροφορίες που παρέχει σχετικά με την παρουσία Ισραηλιτών στη χώρα. Ενώ οι αρχαιολογικές μαρτυρίες συνδέουν την παρουσία των Ισραηλιτών με τη δημιουργία μικρών χωριών στην κεντρική ορεινή Παλαιστίνη γύρω στα 1100 π.Χ., η στήλη μαρτυρεί την ύπαρξη των Ισραηλιτών ήδη από το 1209 π.Χ. Για να διαβάσετε το σχετικό άρθρο, πατήστε εδώ.

Ένα άρθρο βιβλικού ενδιαφέροντος στο ThZ / An article of biblical interest in the current issue of ThZ

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Theologische Zeitschrift 66:3 (2010) δημοσιεύεται μεταξύ άλλων και το εξής άρθρο βιβλικού ενδιαφέροντος:

Jan Schäfer, "Zur Funktion der Dionysosmysterien in der Apostelgeschichte. Eine intertextuelle Betrachtung der Berufungs- und Befreiungserzählungen in der Apostelgeschichte und der Bakchen des Euripides", 199–222
Σε αυτό το άρθρο εξετάζονται οι διακειμενικές σχέσεις μεταξύ της τραγωδίας του Ευριπίδη Βάκχαι, στην οποία παρουσιάζονται οι διονυσιακές τελετές και των τριμερών διηγήσεων απελευθέρωσης και κλήσης στο βιβλίο των Πράξεων (9,1–19. 22,1–21. 26,1–23. 5,17–23. 12,4–17. 16,23–40). Αυτό γίνεται λαμβάνοντας υπόψη την έρευνα που έγινε από την Θρησκειοϊστορική Σχολή, σύμφωνα με την οποία θεωρείται πιθανή η εξάρτηση μεταξύ τους , της τραγωδίας και των κειμένων των Πράξεων, καθώς επίσης και η πρόκληση από αυτήν την εξάρτηση. Η σαφής διακειμενική εξάρτηση μεταξύ τους ήταν πολύ γνωστή στον αρχαίο κόσμο και παρουσιάζει διαφοροποιήσεις ανάλογα με τη συνάφεια. Έτσι οι αναφορές στα διονυσιακά μυστήρια εξυπηρετούν το συγγραφέα των Πράξεων για να στηρίξει τον τρόπο που παρουσιάζει τη χριστιανική πίστη, όπως αυτή διαμορφώθηκε από τον ελληνιστικό πολιτισμό. Παρέχει τη δυνατότητα στους αναγνώστες να συνδυάσουν, να ακολουθήσουν και να ταυτιστούν με τη νέα πίστη εν Ιησού Χριστώ.

Το νέο τεύχος του Early Christianity / The current issue of Early Christianity

Κυκλοφόρησε το νέο τεύχος του περιοδικού Early Christianity 1:2 (2010) με τις εξής μελέτες:

• Reinhard Feldmeier,",,Ein Gott und Vater aller“. Exegetische Beobachtungen zum neutestamentlichen Monotheismus", 195-217
• John S. Kloppenborg - Callie Callon, "The Parable of the Shepherd and the Transformation of Pastoral Discourse", 218-260
• Harold W. Attridge, "Temple, Tabernacle, Time, and Space in John and Hebrews", 261-274
• Ursula Schattner-Rieser, "Garizim versus Ebal. Ein neues Qumranfragment samaritanischer Tradition?", 277-281
• Herbert Krosney - Marvin Meyer - Gregor Wurst, "Preliminary Report on New Fragments of Codex Tchacos", 282-294

Ένα σπάνιο νόμισμα της Αρσινόης Β΄ / A rare coin of Arsinoe II

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Ισραηλινής Υπηρεσίας Αρχαιοτήτων βρέθηκε κατά τις ανασκαφές που πραγματοποιεί ομάδα αρχαιολόγων από το Παν/μιο της Minnesota στο Tell Kedesh χρυσό νόμισμα της εποχής του Πτολεμαίου Ε΄ (το νόμισμα κόπηκε το 191 π.Χ.) και φέρει παράσταση της Αρσινόης Β΄, αδελφής και συζύγου του Πτολεμαίου Β΄. Πρόκειται για ένα πολύ ενδιαφέρον και σπάνιο εύρημα. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους το νόμισμα δεν χρησιμοποιούνταν για τις εμπορικές συναλλαγές, αλλά είχε μάλλον συμβολικό χαρακτήρα και συνδεόταν με κάποια εορτή προς τιμήν της Αρσινόης, η οποία είχε θεοποιηθεί ήδη, όταν ήταν εν ζωή. Το νόμισμα βεβαιώνει τη μεγάλη διάρκεια ζωής της λατρείας της. Σύμφωνα με το δημοσίευμα πολύ πιθανό η παράσταση της Αρσινόης Β΄ να είναι ταυτόχρονα και μία κρυπτογραφική αναφορά στην Κλεοπάτρα Α΄, κόρη του Σελεύκου Γ΄ και σύζυγο του Πτολεμαίου Ε΄ Είναι το πρώτο νόμισμα της βασιλείας του Πτολεμαίου Ε΄ που βρέθηκε στο Ισραήλ. Για να διαβάσετε ολόκληρο το δελτίο τύπου, πατήστε εδώ.

(Πηγή φωτογρ. ΙΑΑ)

Τα οστά του Ιωάννη του Βαπτιστή στη Σωζόπολη; / John the Baptist relics in Sozopol?

Η είδηση κυκλοφόρησε πριν λίγες εβδομάδες και προκάλεσε, όπως ήταν αναμενόμενο, ποικίλες αντιδράσεις. Στο μικρό ακατοίκητο νησάκι Sveti Ivan (Άγ. Ιωάννης) κοντά στην πόλη Σωζόπολη της Βουλγαρίας, στη Μαύρη Θάλασσα, αρχαιολόγοι εντόπισαν κάτω από τα ερείπια βασιλικής του 6ου αι. μία αρχαιότερη βασιλική, όπου εντοπίστηκε λειψανοθήκη από αλάβαστρο και ένα μικρό κιβώριο από αμμόλιθο, το οποίο έφερε την επιγραφή στα ελληνικά κατεστραμμένη και η οποία σύμφωνα με τις αγγλικές μεταφράσεις που κυκλοφόρησαν στο διαδίκτυο έλεγε: "Ο Θεός να σε σώζει, δούλε Θωμά. Στον Άγιο Ιωάννη, 24 Ιουνίου". Ο επικεφαλής της αρχαιολογικής αποστολής Kazimir Popkonstantinov υποστηρίζει ότι πρόκειται για τη λειψανοθήκη με την οποία κάποιος Θωμάς μετέφερε από την Παλαιστίνη στο μικρό νησάκι τα οστά του Ιωάννη του Βαπτιστή. Η ταύτιση έγινε αποδεκτή με ενθουσιασμό από τη Βουλγαρική Εκκλησία και ήδη τα οστά τοποθετήθηκαν στο Ναό του Αγ. Γεωργίου Σωζόπολης.
Ο Christopher Rollston επανέρχεται σήμερα στο θέμα, παρουσιάζει τα αρχαιολογικά δεδομένα σχετικά με το εύρημα και ασκεί κριτική στις θέσεις του Popkonstantinov. Για να διαβάσετε το σχετικό κείμενο, πατήστε εδώ.
[Α.Τ. Οπωσδήποτε το εύρημα είναι ενδιαφέρον. Είναι όμως δύο διαφορετικά πράγματα το αν κάποια οστά αποδόθηκαν στο πρόσωπο του Ιωάννη Βαπτιστή ή εάν πραγματικά είναι δικά του. Όσον αφορά στο πρώτο ο Βούλγαρος αρχαιολόγος φαίνεται να έχει δίκιο. Μπορεί βέβαια ο Rollston να έχει δίκιο παρατηρώντας ότι ο άγιος Ιωάννης της επιγραφής δεν ταυτίζεται στο κείμενο με τον Βαπτιστή, η ημερομηνία όμως 24 Ιουνίου, που ίσως είναι η ημέρα μεταφοράς των οστών, όπως σημειώνει ο Rollston, παραπέμπει κατά πάσα πιθανότητα σε αυτόν, αφού σύμφωνα με την παράδοση της Ανατολικής Εκκλησίας το Γενέθλιο του Ιωάννη του Βαπτιστή εορτάζεται στις 24 Ιουνίου. Το δεύτερο ωστόσο, εάν δηλαδή τα οστά είναι πραγματικά του Ιωάννη Βαπτιστή, είναι μάλλον δύσκολο να αποδειχθεί κι εδώ δεν αρκεί σίγουρα η επιγραφή της οστεοθήκης, αλλά σίγουρα θα πρέπει να γίνουν μετρήσεις και να αναζητηθούν ισχυρότερες ενδείξεις και μαρτυρίες. Οπωσδήποτε ενδιαφέρον θα ήταν να γνωρίζαμε κάτι περισσότερο για την ιστορία του μικρού νησιού και την σύνδεσή του με τον άγιο Ιωάννη (για παράδειγμα πότε έγινε αυτή η σύνδεση, εάν ο άγιος Ιωάννης του νησιού ήταν πάντοτε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής κτλ.) αλλά και για τον Θωμά της επιγραφής.]

Τα πρακτικά του 25ου Διεθνούς Παπυρολογικού Συνεδρίου στο Διαδίκτυο / The Proceedings of the 25th International Congress of Papyrology online

Έχουν αναρτηθεί στο διαδίκτυο τα πρακτικά του 25ου Διεθνούς Παπυρολογικού Συνεδρίου που έλαβε χώρα στο Πανεπιστήμιο του Michigan (Ann Arbor) το 2007 (29/7 - 4/8). Υπάρχει η δυνατότητα ανάγνωσης και καταφόρτωσης των επιμέρους εισηγήσεων ή και ολόκληρου του τόμου σε μορφή pdf.
Μεταξύ των εισηγήσεων υπάρχουν πολλές που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για όσους ασχολούνται με τα κείμενα της Κ.Δ., τον αρχαίο Ιουδαϊσμό, τον αρχέγονο Χριστιανισμό και το περιβάλλον του. Σταχυολογούμε μερικούς τίτλους:

• Peter Arzt-Grabner, "'Neither a Truant nor a Fugitive': Some Remarks on the Sale of Slaves in Roman Egypt and Other Provinces"
• Andreas Bammer, "An Approach to the Papyrological Understanding of Paul's Labouring “Night and Day” (1Thess 2:9)"
• Livia Capponi, "Aristoboulos and the Hieros Logos of the Egyptian Jews"
• T.V. Evans, "Standard Koine Greek in Third Century BC Papyri"
• Maria Rosaria Falivene, "Greek Anthologies on Papyrus and their Readers in Early Ptolemaic Egypt"
• Alan Mugridge, "Writing and Writers in Antiquity: Two “Spectra” in Greek Handwriting"
• Stanley E. Porter, "Buried Linguistic Treasure in the Babatha Archive"
• Fabian Reiter, "Picknick bei Asklepios? Ein griechisches Ostrakon aus Pergamon in der Berliner Papyrussammlung"

Για να βρεθείτε στην κεντρική σελίδα κι από εκεί να περιηγηθείτε στα περιεχόμενα του τόμου και να διαβάσετε τα σχετικά κείμενα, πατήστε εδώ.

RBL 13/8/2010

Αναρτήθηκαν στην ιστοσελίδα της ηλεκτρονικής έκδοσης του περιοδικού Review of Biblical Literature οι εξής βιβλιοκρισίες:

Steven L. Bridge, Getting the Old Testament: What It Meant to Them, What It Means for Us
Reviewed by Robert Wallace

Robert R. Cargill, Qumran through (Real) Time: A Virtual Reconstruction of Qumran and the Dead Sea Scrolls
Reviewed by Eibert Tigchelaar

Frances Flannery, Colleen Shantz, and Rodney A. Werline, eds., Experientia, Volume 1: Inquiry into Religious Experience in Early Judaism and Christianity
Reviewed by David Maas

Greg Schmidt Goering, Wisdom's Root Revealed: Ben Sira and the Election of Israel
Reviewed by Ibolya Balla

Joel B. Green, ed., Methods for Luke
Reviewed by Stephan Witetschek

Bernd Janowski, Bernhard Greiner, and Hermann Lichtenberger, eds., Opfere deinen Sohn! Das 'Isaak-Opfer' in Judentum, Christentum und Islam
Reviewed by Paul Sanders

Edith Lubetski and Meir Lubetski, eds., The Book of Esther: A Classified Bibliography
Reviewed by Mayer I. Gruber

Nathan MacDonald, What Did the Ancient Israelites Eat? Diet in Biblical Times
Reviewed by Raz Kletter

Mark S. Smith and Wayne T. Pitard, The Ugaritic Baal Cycle: Volume 2: Introductioni with Text, Translation and Commentary of KTU/CAT 1.3-1.4
Reviewed by Frank H. Polak

Roger E. Van Harn and Brent A. Strawn, Psalms for Preaching and Worship: A Lectionary Commentary
Reviewed by Hallvard Hagelia

Anderson και Bultmann για το κατά Ιωάννην / Anderson and Bultmann on John's Gospel

Στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί ένα κείμενο του Paul N. Anderson στο πρώτο μέρος του οποίου παρουσιάζει τις θέσεις του R. Bultmann σχετικά με το κατά Ιωάννην ευαγγέλιο και τις πηγές του, τις οποίες σε γενικές γραμμές αποδέχεται και στη συνέχεια παρουσιάζει τις δικές του σχετικά με τη σχέση του Ιωάννη προς τα άλλα συνοπτικά. Εισάγει την ιδέα της "διπλής οπτικής" όσον αφορά στο κείμενο του Μάρκου. Σύμφωνα με τον Anderson το κατά Ιωάννην συμπληρώνει αλλά και διαλέγεται με τις παραδόσεις των άλλων ευαγγελίων και διορθώνει το ευαγγέλιο του Μάρκου, το οποίο γνωρίζει. Οι προφορικές ιωάννειες παραδόσεις φαίνεται ότι επηρεάζουν το σχηματισμό των προφορικών παραδόσεων που έχει υπόψη του ο Λουκάς, ενώ είναι πιθανό οι ίδιες παραδόσεις να άσκησαν επίδραση και στην Q. Tέλος σύμφωνα με τον συγγραφέα φαίνεται να υπάρχει μια σχέση διαλόγου μεταξύ των παραδόσεων του Ματθαίου και του Ιωάννη.
Ο Anderson παραπέμπει σε άρθρα του που έχουν δημοσιευθεί στο διαδίκτυο (http://www.znt-online.de/heft23.html; http://www.jgrchj.net/volume5/JGRChJ5-7_Anderson.pdf; http://catholic-resources.org/SBL/JnLit-2001-Anderson.html) καθώς και σε μία εκτενέστερη μορφή της ανάλυσης των θέσεών του και πάλι σε ηλεκτρονική μορφή.

Το τρέχον τεύχος του Protokolle zur Bibel / In the current issue of Protokolle zur Bibel

Το τρέχον τεύχος του περιοδικού Protokolle zur Bibel 19:1 (2010) φιλοξενεί το δεύτερο μέρος του αφιερώματος στη βία και τη Βίβλο:

Sigrid Eder, "Gewalt in der Bibel. Begrifflichkeit – Verstehenshilfen – Perspektiven", 1-20

Στο πρώτο μέρος του άρθρου δίνεται ένας ορισμός της λέξης "βία" στη γερμανική γλώσσα και στη συνέχεια παρουσιάζονται επτά θέσεις μέσα από τις οποίες καθίσταται δυνατή η καλύτερη κατανόηση των κειμένων της Π.Δ. που αναφέρονται στη βία. Ως ρεαλιστικό βιβλίο η Βίβλος αναφέρεται σε όλα τα ανθρώπινα ζητήματα και τα συνδέει με την πίστη. Επομένως και η βία αναφέρεται σε όλες τις διαφορετικές της μορφές με ένα πολύ δραματικό τρόπο. Ξεκινώντας από τη σύνδεση μεταξύ γλώσσας και βίας παρουσιάζονται οι ψαλμοί των θρήνων. Οι ιστορίς του βιβλίου των Κριτών για τις βίαιες δραστηριότητες ανδρών και γυναικών συνδέονται με τις τρέχουσες αναλύσεις για το κοινωνικό φύλο και τις κριτικές μελέτες για τους άνδρες. Η (σεξουαλική) βία εναντίον των γυναικών (2 Σαμ 13) και η βία στις παραστάσεις του Θεού (Έξ 14) παρουσιάζονται επίσης. Στο τελευταίο μέρος παρουσιάζονται τα προφητικά κείμενα, τα οποία κάνουν λόγο για την ειρήνη και την ελπίδα καθώς και την υπέρβαση της βίας.

Simone Paganini, "Gesetze für, gegen bzw. über Frauen im Buch Deuteronomium", 21-34

Οι νόμοι που αφορούν στις γυναίκες επιτρέπουν διαφορετικές ερμηνείες για το ρόλο των γυναικών στο Δευτερονόμιο. Μια διαχρονική ανάλυση του Δτν 22, 22-29. 22, 13-21. 24, 1-4 και 25, 5-10 καταδεικνύει ότι νομική ερμηνευτική του Δτν προσπαθεί να αναπτύξει μία νέα προοπτική της θέσης των γυναικών μέσα στην κοινωνία. Μία συγχρονική εξέταση της δευτερονομικής θεολογίας επιβεβαιώνει αυτή τη διαπίστωση και εισάγει τους νόμους που αφορούν στις γυναίκες μέσα στην πορεία της απελευθέρωσής του κ.ά., την απελευθέρωσή τους από τη θρησκευτική, νομική, οικονομική και σεξουαλική καταπίεση. Αυτή είναι μια σύγχρονη προσέγγιση και είναι πρωτοποριακή σε σχέση με μία αρχαία ανατολίτικη κοινωνία.

Hannelore Niedermayer,"Gewalt-tätiger Gott? Phänomenologische Spurensuche zur Gewalt Gottes im Neuen Testament", 34-47

Ακολουθώντας τα συμπεράσματα του Jacques Derrida στο "Gesetzkraft" η εξουσία θα μπορούσε να κατανοηθεί ως μία επιτελεστική πράξη. Μεταξύ της θετικά φορτισμένης "δύναμης" και της "βίας" -της καταστροφικής δύναμης - θα πρέπει να γίνει μία διάκριση με βάση το σκοπό της πράξης. Από μία νομική οπτική γωνία η πράξη της δημιουργίας και οι Δέκα Εντολές παραπέμπουν στο φαινόμενο της δύναμης του Θεού ως μίας συστατικής πράξης. Μέσα στο πλαίσιο της Κ.Δ. ο Ιησούς Χριστός εκτελεί το Νόμο του Θεού. Η διερεύνηση του ερωτήματος εάν ο Θεός θυσιάζει το Υιό του ενεργά και απαιτεί τη σταύρωσή του, η χρήση του πιο χαρακτηριστικού ρήματος μέσα στην ιστορία του Πάθους του Ιησού - παραδίδωμι - εξετάζεται επίσης μέσα στο πλαίσιο των κειμένων της Κ.Δ. και με τη βοήθεια μίας συγχρονικής ανάγνωσης.

Martin Hasitschka, "Widerstand gegen die Verführung durch das „Tier“ in der Nachfolge des „Lammes“. Kontrastbilder von Gewalt und Gewaltfreiheit in der Offenbarung des Johannes", 49-67

Οι χριστιανοί στις εκκλησίες της δυτικής Μ. Ασίας κατά το τέλος του 1ου αι. μ.Χ. υποφέρουν εξαιτίας διαφόρων τρόπων φορολόγησης, διωγμού και βίας. Βιώνουν την βία όχι μόνο σε ένα φυσικό αλλά και σε ένα ψυχικό επίπεδο. Κινδυνεύουν να εξαπατηθούν και να πεισθούν ότι πρέπει να εγκαταλείψουν τον Χριστό. Μέσα στη βία, την οποία πρέπει να υποστούν, οι Χριστιανοί οραματίζονται τη σύγκρουση μεταξύ των υπερφυσικών εχθρικών δυνάμεων και του Θεού μέσα στην παγκόσμια ιστορία στο σύνολό της. Η επίδραση αυτών των σατανι΄κων δυνάμεων είναι πάντοτε περιορισμένη. Οι χριστιανοί είναι πεπεισμένοι ότι ο Χριστός, το "Αρνίο" θα τους καταλάβει τελικά πλήρως (Αποκ 17, 14). Ο Ιωάννης τους καλεί να αποποιηθούν κάθε είδος βίας. Το κάνει υιοθετώντας μία ιδιαίτερη θεολογία και χριστολογία, με εικόνες ελπίδας και με ύμνους. Οι σημαντικές ιδέες της μη-βίαιης συμπεριφοράς είναι το "νικάω" και το "βασιλεύω" ακολουθώντας το Αρνίο.

Agnethe Siquans, "Glaubensmut und Mannhaftigkeit. Die Deutung von Gewalttaten alttestamentlicher Frauen in der Patristik", 69-76

Η Δεββώρα και η Ιαήλ, η Ιουδείθ και η Εσθήρ είναι γυναίκες που είτε οι ίδιες πραγματοποιούν κάποιο φόνο είτε συνδέονται στενά με βίαιες πράξεις. Οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν καταδικάζουν τις πράξεις τους. Τις αντιμετωπίζουν ως τύπους της Εκκλησίας και ως παραδείγματα πίστης και θάρρους, που σώζουν τη ζωή των ανθρώπων τους από φυσικούς και πνευματικούς εχθρούς.

Ένα άρθρο βιβλικού ενδιαφέροντος στο τρέχον RThPh / A new article of biblical interest in the current issue of RThPh

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Revue de théologie et de philosophie 141:4 (2010) δημοσιεύεται μεταξύ άλλων και το εξής άρθρο βιβλικού ενδιαφέροντος:

Thomas Römer, "Le dossier biblique sur la statue de Yhwh dans le premier temple de Jérusalem : enquêtes scripturaires à travers la Bible hébraïque", 321-342