Βιβλική ιστορία και πολιτισμική μνήμη

Ένα ενδιαφέρον άρθρο του ομότιμου καθηγητή του Παν/μίου του Sheffield Philip Davies σχετικά με τη βιβλική ιστορία και την πολιτισμική μνήμη έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα The Bible and Interpretation. O όρος "πολιτισμική μνήμη" (ή αλλιώς "κοινωνική") προέρχεται από την κοινωνιολογία και τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιείται και στο χώρο των βιβλικών σπουδών. Ο όρος αυτός αναφέρεται στη διαπίστωση ότι α) το "παρελθόν" δεν είναι μία απλή ξερή καταγραφή γεγονότων αλλά μάλλον μία κατασκευή και β) η μνήμη του παρελθόντος σκοπό έχει να δημιουργήσει και να συντηρήσει την ταυτότητα μίας ομάδας. Επομένως, ενώ το αποτέλεσμα της μνήμης είναι η αναπαραγωγή του παρελθόντος, ουσιαστικά η δραστηριότητά της προσανατολίζεται στο παρόν, προς το οποίο προσαρμόζεται το παρελθόν (ή προς το μέλλον, όταν το παρελθόν προσδιορίζει τις μελλοντικές μας πράξεις). Η θεωρία για την πολιτισμική μνήμη έχει εφαρμοσθεί τα τελευταία χρόνια στις βιβλικές σπουδές, αν και οι κίνδυνοι εφαρμογής της σε αυτόν τον τομέα είναι τόσο μεγάλοι όσο και τα οφέλη της.
Ο Davies δίνει στη συνέχεια τον ορισμό της "μνήμης" και παρουσιάζει τη σχέση συλλογικής και ατομικής μνήμης.
Στο δεύτερο μέρος της μελέτης του ο Davies παρουσιάζει τα πλεονεκτήματα της εφαρμογής της θεωρίας της πολιτισμικής μνήμης στη μελέτη της ιστορίας του αρχαίου Ισραήλ.
Για να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο του Davies, πατήστε εδώ.

Ερμηνευτικά σχόλια στην Α΄ Θεσσαλονικείς

Ο Ken Schenk έχει αναρτήσει στο ιστολόγιό του Quadrilateral Thoughts τα ερμηνευτικά του σχόλια στην Α΄ Θεσσαλονικείς. Για να τα διαβάσετε, πατήστε εδώ.

BMCR: βιβλιοκρισίες βιβλίων σχετικών με λατρείες του αρχαίου κόσμου

Στην ηλεκτρονική σελίδα του BMCR έχουν πρόσφατα αναρτηθεί βιβλιοκρισίες των εξής βιβλίων που αναφέρονται σε θρησκείες του αρχαίου κόσμου (για να βρεθείτε σε αυτές, πατήστε επάνω στον τίτλο του κάθε βιβλίου):

Stephanie Budin, The Myth of Sacred Prostitution in Antiquity, New York: Cambridge University Press, 2008
ISBN 9780521880909
$90.00

R. Drew Griffith, Mummy Wheat, Egyptian Influence on the Homeric View of the Afterlife and the Eleusinian Mysteries, Lanham: University Press of America, 2008
ISBN 9780761842989
$37.00

Holger Kockelmann, Praising the Goddess: A Comparative and Annotated Re-edition of Six Demotic Hymns and Praises Addressed to Isis, Berlin/New York: Walter de Gruyter, 2008. ISBN 9783110212242
$84.00

Δύο άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο νέο JAAS

Στο νέο τεύχος του Journal of Asia Adventist Seminary δημοσιεύονται μεταξύ άλλων τα εξής δύο άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• Hannah K. Harrington, "What is the Purpose of Ritual Ablutions in Ancient Judaism?", 1-17
• James H. Park, "Overcoming Internal Barriers: The 'Conversion' of Ananias and Peter in Acts 9--10", 19-35

Η χαναναία "Κυρία των λεαινών"

Στο ενδιαφέρον εύρημα από την Beth Shemesh, το οποίο πιθανόν απεικονίζει μία γυναίκα βασίλισσα της Χαναάν, αναφερθήκαμε σε ανάρτηση της προηγούμενης εβδομάδας. Στο ιστολόγιο Zenobia έχει αναρτηθεί ένα ενδιαφέρον κείμενο για την πιθανή ταυτότητα αυτής της βασίλισσας, τις σχέσεις της με τον Φαραώ της Αιγύπτου και για την πολιτική κατάσταση γενικότερα τη Χαναάν κατά την εποχή που βασίλευσε. Για να διαβάσετε τη σχετική ανάρτηση, πατήστε εδώ.

SPIEGEL online: ένα άρθρο για τη βιβλική αρχαιολογία

Στην ηλεκτρονική έκδοση του SPIEGEL Online δημοσιεύεται σήμερα ένα άρθρο της Angelika Franz για τη λεγόμενη βιβλική αρχαιολογία. Πρόκειται για ένα κλάδο της αρχαιολογίας, που προκαλεί πολλές συζητήσεις και έχει δεχθεί συχνά όχι άδικα αυστηρή κριτική.

Δίνουμε εδώ τα κεντρικά σημεία του γερμανικού άρθρου.

Η πρώτη αρχαιολόγος που συνδέεται με τη χριστιανική αρχαιολογία είναι η Flavia Iulia Helena Augusta, η γνωστή μας αγία Ελένη. Σύμφωνα με την παράδοση σε μεγάλη ηλικία (στα 76 χρόνιά της) οργάνωσε την ανασκαφή στο Γολγοθά κι έφερε στο φως το σταυρό του Ιησού.

Στα χρόνια που ακολούθησαν μέχρι σήμερα οι αρχαιολόγοι έφεραν στο φως ευρήματα που συνδέονται με διάφορα πρόσωπα που συναντούμε στην Καινή Διαθήκη. Για παράδειγμα τον Απρίλιο 2007 ο αρχαιολόγος Ehud Netzer, καθηγητής στο Παν/μιο της Ιερουσαλήμ, έφερε στο φως μία σαρκοφάγο, η οποία εικάζεται ότι ήταν του Ηρώδη του Μεγάλου.

Συχνά τα ευρήματα των αρχαιολόγων δεν μπορούν να ταυτοποιηθούν με μεγάλη βεβαιότητα. Για παράδειγμα ο αρχαιολόγος του Βατικανού Giorgio Filippi υποστήριξε ότι εντόπισε κάτω από τα θεμέλια της βασιλικής San Paolo fuori le Mura τη σαρκοφάγο του αποστόλου Παύλου, μια υπόθεση που αντιμετωπίστηκε με μεγάλο σκεπτικισμό από την επιστημονική κοινότητα. Επιπλέον το Βατικανό απαγόρευσε τις περαιτέρω έρευνες.

Ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα αμφιλεγόμενου ευρήματος είναι το περίφημο οστεοφυλάκιο του Ιακώβου, αδελφού του Ιησού. Σύμφωνα με τον ειδικό επιγραφολόγο André Lemaire η επιγραφή που έφερε το οστεοφυλάκιο και ανέφερε τον Ιάκωβο, τον αδελφό του Ιησού, μπορούσε να χρονολογηθεί το 63 μ.Χ. καθιστώντας έτσι την ταύτιση του Ιακώβου της επιγραφής με τον αδελφόθεο Ιάκωβο σχεδόν βέβαιη. Γρήγορα οι ειδικοί έδειξαν ότι η επιγραφή ήταν πλαστή. (Α.Τ.: Η υπόθεση είναι σήμερα στα δικαστήρια και η σύζητηση στους αρχαιολογικούς κύκλους συνεχίζεται με την ίδια ένταση).

Το 2004 ο αρχαιολόγος Shimon Gibson υποστήριξε ότι εντόπισε τη σπηλιά, όπου βάπτιζε ο Ιωάννης Βαπτιστής, μια θέση που γρήγορα απορρίφθηκε από τους επιστήμονες. Σύμφωνα με την Κ.Δ. ο Ιωάννης βάπτιζε στον Ιορδάνη και πουθενά δε γίνεται λόγος για σπηλιά. Επιπλέον κανένα εύρημα από τη σπηλιά δε βεβαιώνει την ανθρώπινη παρουσία σε αυτό μέχρι το 150 μ.Χ.

Ένα εύρημα που προκάλεσε μεγάλη αίσθηση και πολλές συζητήσεις είναι ο λεγόμενος τάφος της οικογένειας του Ιησού, τον οποίο παρουσίασε πριν δύο χρόνια σε ένα ντοκυμαντέρ ο γνωστό σκηνοθέτης James Cameron. Η επιστημονικότητα της προσέγγισης του Cameron και των συνεργατών του γρήγορα αμφισβητήθηκε. Επιπλέον τονίσθηκε ότι τα ονόματα, τα οποία βρέθηκαν χαραγμένα στα οστεοφυλάκια του συγκεκριμένου τάφου, Ιησούς, Μαρία, Ιούδας κτλ., ήταν ιδιαίτερα συνηθισμένα στην Ιερουσαλήμ του 1ου αι. μ.Χ.

Τέλος ένα άλυτο μέχρι σήμερα αίνιγμα παραμένει η σινδόνη του Τορίνου. Οι τελευταίες μετρήσεις την τοποθετούν στον 14ο αι., εποχή κατά την οποία για πρώτη φορά η σινδόνη αναφέρεται στις γραπτές πηγές. Ωστόσο επάνω της απεικονίζονται λεπτομέρειες, οι οποίες ήταν δύσκολο να ήταν γνωστές σε έναν καλλιτέχνη του 14ου αι. Η συζήτηση για τη σινδόνη εξακολουθεί χωρίς η επιστήμη να έχει ακόμη καταλήξει σε ένα οριστικό συμπέρασμα.

Για να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο, πατήστε εδώ.

Ένα νέο βιβλίο για την ελληνική γλώσσα στην αρχαία Αλεξάνδρεια

Από το ιστολόγιο What's New in Papyrology πληροφορούμαστε για την έκδοση ενός νέου βιβλίου σχετικού με την χρήση της ελληνικής στην Αλεξάνδρεια και τη σχέση αυτής της γλώσσας με την ιστορική και πολιτισμική πραγματικότητα της πόλης κατά την αρχαιότητα:

Jean-Luc Fournet, Alexandrie : une communauté linguistique ? ou la question du grec alexandrin, (collection: Etudes Alexandrines 17), IFAO, Le Caire 2009

ISBN 978-2-7247-0497-6

18 euros

Περιγραφή εκδοτικού οίκου

Μπορεί να υποστηριχθεί ότι ο μοναδικός χαρακτήρας του αλεξανδρινού πολιτισμού επιβεβαιώνεται ακριβώς από τη γλώσσα του, ώστε κάποιος να μπορεί να κάνει λόγο για την "αλεξανδρινή ελληνική"; Αυτό το ερώτημα επιχειρεί να απαντήσει ο συγγραφέας συγκεντρώνοντας και εξετάζοντας τις γλωσσικές ιδιαιτερότητας (λεξικολογικές κυρίως), τις οποίες επεσήμαναν ήδη οι αρχαίοι συγγραφείς, οι οποίοι είχαν εντοπίσει το θέμα. Η ιδιαίτερη φύση αυτής της πόλης εκφράζεται μέσα από τις ιδιαιτερότητες της γλώσσας της: τα ήθη και ο χαρακτήρας των κατοίκων της, συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της αστικής δομής της και του υλικού πολιτισμού της, η χώρα της και οι οικονομικές δραστηριότητες που συνδέονται με αυτήν. Ένώ κάποια στοιχεία προκύπτουν από τη στερεότυπη εικόνα γι' αυτήν την πόλη και τον πληθυσμό της, όπως αυτή προβλήθηκε από τους αρχαίους συγγραφείς, κάποιες άλλες ιδιαιτερότητες ρίχνουν φως σε πτυχές της πολιτισμικής και υλικής πραγματικότητας της πόλης, οι οποίες διέφυγαν της προσοχής κάποιες φορές των ιστορικών, παπυρολόγων και αρχαιολόγων.

Η διατροφή των αρχαίων χριστιανών της Ρώμης

Στη σημερινή ηλεκτρονική έκδοση των Times του Λονδίνου έχει αναρτηθεί ένα άρθρο για τις διατροφικές συνήθειες των χριστιανών της αρχαίας Ρώμης. Πρόκειται για τα πορίσματα της ανάλυσης 22 ανθρώπινων σκελετών από την κατακόμβη του αγίου Καλλίστου, τα οποία αρχικά δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό The Journal of Archaeological Science. Ο Leonard Rutgers και οι συνεργάτες του, συγγραφείς του άρθρου στο παραπάνω περιοδικό, υποστηρίζουν ότι η διατροφή αυτών των ατόμων περιελάμβανε σε ένα μεγάλο μέρος την κατανάλωση ψαριών του γλυκού νερού. Υποστηρίζουν μάλιστα ότι αυτό αποτελεί ένδειξη της κοινωνικής του κατάστασης και της μικρής οικονομικής τους επιφάνειας. Για να διαβάσετε το σχετικό άρθρο, πατήστε εδώ.

BMCR: βιβλιοκρισία ενός νέου βιβλίου για τη χριστιανική κοινότητα της Κορίνθου

Στην ιστοσελίδα της Bryn Mawr Classical Review έχει αναρτηθεί η βιβλιοκρισία ενός νέου βιβλίου για την ταυτότητα της χριστιανικής κοινότητας της αρχαίας Κορίνθου:

V. Henry T. Nguyen, Christian Identity in Corinth: A Comparative Study of 2 Corinthians, Epictetus and Valerius Maximus, (WUNT II.243), Mohr Siebeck, Tübingen 2008
ISBN 9783161496660.
59.00 ευρώ

Για να διαβάσετε τη σχετική βιβλιοκρισία, πατήστε εδώ.

Φωτογραφίες ελληνικών χειρογράφων της Καινής Διαθήκης

Από το ιστολόγιο Archaic Christianity πληροφορούμαστε για την ανάρτηση στην ηλεκτρονική σελίδα CSNTM (Center for the Study of New Testament Manuscripts) φωτογραφιών των ελληνικών χειρογράφων της Κ.Δ. από τη βιβλιοθήκη Scriptorium του Orlando της Florida. Για να τα δείτε, πατήστε εδώ (αναζητήστε στον κατάλογο εκείνα που στη στήλη 'Location' φέρουν την ένδειξη Scriptorium).

Στην ίδια σελίδα έχει αναρτηθεί ο κατάλογος 8 μη καταλογογραφημένων μέχρι σήμερα χειρογράφων του Μουσείου Μπενάκη (σε αυτά αναφερθήκαμε και σε παλαιότερη ανάρτηση). Πρόκειται κυρίως για ευαγγελιστάρια και μικρογράμματους κώδικες. Το αρχαιότερο από τα χειρόγραφα χρονολογείται στον 9ο αι. Για να δείτε το σχετικό κατάλογο, πατήστε εδώ.