Η θρησκεία στη ρωμαϊκή Θεσσαλονίκη

Σήμερα έφτασε στα χέριά μου ένα νέο βιβλίο για τις θρησκείες της ρωμαϊκής Θεσσαλονίκης, ένα θέμα ιδιαίτερα αγαπητό, αφού η ρωμαϊκή Θεσσαλονίκη ήταν αντικείμενο της διατριβής μου. Στις επόμενες μέρες θα παρουσιάσουμε ορισμένες θέσεις του βιβλίου, ιδιαίτερα εκείνες που μπορούν να έχουν κάποιο ενδιαφέρον όσον αφορά στο θρησκειοϊστορικό περιβάλλον των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων της πόλης και θα τις σχολιάσουμε με τη βοήθεια και των πρόσφατων επιγραφικών κυρίως ευρημάτων:

Christopher Steimle, Religion im römischen Thessaloniki, (Studien u. Texte zu Antike und Christentum 47), Mohr Siebeck, Tübingen 2008

ISBN 978-3-16-149410-9

59,00€

IOSOT 2010

Από το ιστολόγιο Targuman πληροφορούμαστε ότι έχει αναρτηθεί η ιστοσελίδα του 20ου συνεδρίου της IOSOT , το οποίο θα λάβει χώρα στις 1-6 Αυγούστου στο Ελσίνκι. Η πρόσκληση για υποβολή θεμάτων για τις ομιλίες θα γίνει μέσω του περιοδικού Vetus Testamentum το φθινόπωρο 2009.

Για να βρεθείτε στη σελίδα του νέου συνεδρίου της IOSOT, πατήστε εδώ.

Ένα άρθρο για τη σύνταξη της Γένεσης

Στην ηλεκτρονική σελίδα The Bible and Interpretation έχει αναρτηθεί ένα άρθρο του Bill T. Arnold. καθ. της ερμηνείας της Π.Δ. στο Asbury Theological Seminary με τον τίτλο: "Reflections on the Composition of Genesis". Για να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο, πατήστε εδώ.

Αλληλεπίδραση των πολιτισμών της Εγγύς Ανατολής και της Μεσογείου

Από το ιστολόγιο του Antonio Lombatti έχει αναρτηθεί η πληροφορία για ένα άρθρο στην ηλεκτρονική έκδοση του περιοδικού Archaeology, το οποίο έχει ως θέμα του την αλληλεπίδραση των πολιτισμών της Εγγύς Ανατολής και Μεσογείου. Το άρθρο γράφηκε με αφορμή την έκθεση με τίτλο Beyond Babylon: Art, Trade, and Diplomacy in the Second Millennium B.C., στο The Metropolitan Museum of Art της New York.

Για να διαβάσετε το άρθρο, πατήστε εδώ.

Ένα άρθρο για το λεγόμενο "Πρωτοδευτερονόμιο"

Στην ιστοσελίδα του ηλεκτρονικού περιοδικού HIPHIL έχει αναρτηθεί ένα άρθρο με τον εξής τίτλο (πατήστε στον τίτλο για να βρεθείτε στο κείμενο):

The So-called 'Ur-Deuteronomium' – Some Reflections on Its Content, Size and Age

Κείμενα του Geerhardus Vos για την προς Εβραίους

Στο ιστολόγιο του Brian Small Polumeros kai polutropos αναρτήθηκαν σήμερα οι διευθύνσεις δύο άρθρων και δύο κηρυγμάτων του Geerhardus Vos, καθηγητή της βιβλικής θεολογίας στο Princeton Theological Seminary κατά τα έτη 1892-1932:

• The Priesthood of Christ in the Epistle to the Hebrews, Part 1
• The Priesthood of Christ in the Epistle to the Hebrews, Part 2
• Hebrews, the Epistle of the Diatheke, Part 1
• Hebrews, the Epistle of the Diateke, Part 2
• A Sermon on Hebrews 12:1-3
• A Sermon on Hebrews 13:8

Klauck: Die apokryphe Bibel (9)

Άνθρωποι και άλλα ζώα στις απόκρυφες Πράξεις των Αποστόλων (Β΄μέρος)

ΙΙ. Οι Πράξεις του Παύλου
Στα 1900 ήταν γνωστά τρία επιμέρους τμήματα των Πράξεων του Παύλου, που παραδίδονται το ένα ξεχωριστά από το άλλο: οι Πράξεις της Θέκλας, η Γ΄ Κορινθίους και το Μαρτύριο του Παύλου. Μόνο μετά την εύρεση ενός κοπτικού παπύρου στην Heidelberg κι ενός ελληνικού από το Hamburg έγινε γνωστό το σύνολο αυτού του βιβλίου.

1. Η Θέκλα και οι φώκιες
Σε όλο το κείμενο των Πράξεων της Θέκλας απαντούμε μεταφορές και παρομοιώσεις που σχετίζονται με τον κόσμο των ζώων. Ο Κ. αναφέρει διάφορα τέτοια παραδείγματα. Στη σκηνή στην αρένα της Αντιόχειας η Θέκλα αντιμετωπίζει διάφορα θηρία και τελικά πηδά μέσα σε μια πισίνα με φώκιες λέγοντας τα λόγια: «βαπτίζομαι στο όνομα του Ιησού Χριστού την τελευταία μέρα της ζωής μου». Οι φώκιες πεθαίνουν και η Θέκλα μετά από αρκετές δοκιμασίες απελευθερώνεται. Οι φώκιες θεωρούνταν στην αρχαιότητα επικίνδυνα ζώα και συχνά χρησιμοποιούνταν σε ρωμαϊκές θηριομαχίες. Μία λαϊκή παράδοση τις θεωρούσε κήτη, που προέρχονταν από την άβυσσο της θάλασσας (βλ. ακόμη Οδύσσεια 15,480-481). Επίσης μία άλλη λαϊκή αντίληψη θεωρούσε ότι το δέρμα της φώκιας προστάτευε από τους κεραυνούς. Αναφέρεται ότι ο Αύγουστος, ο οποίος φοβόταν τους κεραυνούς δεν έβγαινε έξω ποτέ χωρίς να φορά ένα τέτοιο δέρμα (Σουετώνιου, Divus Augustus 90). Όλα τα παραπάνω καθιστούν σε ένα αφηγηματικό επίπεδο τη συγκεκριμένη αφήγηση από τις Πράξεις της Θέκλας πιστευτή.
[Α.Τ.: το περιστατικό με τις φώκιες πέρα από την όποια αφηγηματική αξία, ίσως έχει κι ένα βαθύτερο περιεχόμενο καθώς συνδέει αυτά τα θηρία με το βάπτισμα. Το βάπτισμα είναι αυτό που μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο να νικήσει κάθε κακό και κάθε σκοτεινή κίνηση μέσα του].

2. Ο Παύλος και τα λιοντάρια
Το δεύτερο παράδειγμα είναι ένα επεισόδιο που έλαβε χώρα στην αρένα της Εφέσου. Είναι γνωστό στον Ιερώνυμο, ο οποίος το σατιρίζει (De viris illustribus 7), ο Ιππόλυτος το παραβάλλει με τη βιβλική αφήγηση για τον Δανιήλ στο λάκκο των λεόντων (Commentarium in Danielem III 29,3) κι ο Κομμοδιανός αναφέρεται έμμεσα σε αυτό σε ένα ποίημά του (Carmen apologeticum 627-628). Το περιστατικό περιγράφεται στις πρώτες 5 σελίδες του ελληνικού παπύρου του Hamburg και στον πάπυρο LXI της συλλογής Bodmer. O Παύλος αφηγείται στο σπίτι του Ακύλα και της Πρίσκιλλας πώς στο δρόμο για την Ιεριχώ λίγο μετά τη μεταστροφή του κι ενώ προσευχόταν παρουσιάστηκε μπροστά του ένα λιοντάρι και με ανθρώπινη φωνή του ζήτησε να βαπτισθεί. Ο απόστολος εκπλήρωσε την επιθυμία του. Στο κείμενο μάλιστα αναφέρεται ότι στη συνέχεια το λιοντάρι ακολούθησε την αγαμία. Ο Κ. θεωρεί ότι αυτό είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα της σύνδεσης που έκανε η συριακή Εκκλησίας μεταξύ του βαπτίσματος και της αγαμίας. Αργότερα ο Παύλος καταδικάστηκε να θηριομαχήσει σε μια κατάμεστη αρένα. Το λιοντάρι όμως αντί να τον κατασπαράξει, κάθισε σαν ήμερο αρνί στα πόδιά του. Ήταν το λιοντάρι που είχε βαπτίσει. Στη συνέχεια ο απόστολος απελευθερώνεται και το λιοντάρι αποσύρεται στα όρη.

Ο Κ. αρχικά συζητά τη θηριομαχία στην Έφεσο και εκτιμά ότι ίσως είναι μια προσπάθεια να συμπληρωθεί αφηγηματικά η πληροφορία που υπάρχει στο 1 Κορ 15,32 (πρβλ. επίσης 2 Τιμ 4,17). Στη συνέχεια εντοπίζει στον τρόπο που εκτυλίσσεται το περιστατικό στοιχεία από τη γνωστή στα ρωμαϊκά χρόνια ιστορία του Ανδροκλή και του λιονταριού. Τέλος ο Κ. αναζητά το πιθανό βαθύτερο νόημα της ιστορίας. Το λιοντάρι είναι το σύμβολο για εκείνο το τμήμα της ψυχής, το οποίο σύμφωνα με την πλατωνική ορολογία ονομάζεται «θυμός» (βλ. επίσης το λόγιον 7 του Ευαγγελίου του Θωμά). Επομένως και στην ιστορία εδώ συμβολίζει τη σεξουαλικότητα και τις ορμές, οι οποίες δε μπορούν να βοηθήσουν τον άνθρωπο να υπερβεί το θάνατο. Μπορεί να σωθεί μόνο με το βάπτισμα.

Καινοδιαθηκικό σεμινάριο στο Παν/μιο του Durham

Στο ιστολόγιο Dunelm Road αναρτήθηκε η ανακοίνωση διοργάνωσης καινοδιαθηκικού σεμιναρίου στο Παν/μιο του Durham:

19 January: Professor John Barclay (Durham): ‘Security and self-sufficiency: a comparison of Paul and Epictetus’

26 January: to be announced

2 February: Dr Lionel North (Durham): ‘1 Corinthians 8.6: From Confession to Paul to Creed to Paul’

9 February: Professor James Dunn (Durham): ‘Re-appreciating the Oral Jesus Tradition’

16 February: Two short papers on ‘research in progress’: (i) Mr Aaron Sherwood, “Worship and the Unification of Israel and the Nations in Romans 15:7 –13: An Invitation to Further Study”; (ii) Mark Mathews, ‘Name Calling at Qumran and in the Book of Revelation: Identifying Phases of Sectarian Development Through Labels and Sobriquets.’

23 February: Dr Bruce Longenecker (St Andrews): ”They added nothing’: Galatians 2:6-10 and the Poor in Early Christian Mission’

2 March: Professor Francis Watson, ‘On the Authorship of the “Secret Gospel of Mark”’

9 March: Three short papers on ‘research in progress’: (1) Jason Maston, “Paul’s Critique of the Two-Ways Scheme in Romans 7.7-25″, (ii) Laurie Wheeler, “Paul’s Gospel as Prophetic Word in 1 Thessalonians”, (iii) Jonathan Worthington, title to come

Η Π.Δ. στην Κ.Δ.

Στο ιστολόγιο BiblicalStudies.org.uk αναρτήθηκε το παρακάτω ενδιαφέρον άρθρο:

Donald A. Hagner, "The Old Testament in the New Testament," Samuel J. Schultz & Morris A. Inch, eds., Interpreting the Word of God. Festschift in Honor of Steven Barabas. Chicago: Moody Press, 1976. Hbk. pp.78-104.

Άρθρα για τον αρχέγονο χριστιανισμό στο νέο ASE

Στο νέο Annali di storia dell' esegesi 24:2 (2007) έχει ένα αφιέρωμα στη μαγεία και στον αρχέγονο Χριστιανισμό.

• David E. Aune, "'Magic' in Early Christianity and Its Ancient Mediterranean Context: A Survey of Some Recent Scholarship", 229-294
• István Czachesz, "Magic and Mind: Toward a Cognitive Theory of Magic, with Special Attention to the Canonical Acts of the Apostles", 295-321
• Marco Frenschkowski, "Zauberworte. Linguistische und sprachpsychologische Beobachtungen zur spätantiken griechischen und römischen Magie", 323-366
• Riemer Roukema, "Early Christianity and Magic", 367-378
• Roy Kotansky, "The Star of the Magi: Lore and Science in Ancient Zoroastrianism, the Greek Magical Papyri, and St. Matthew's Gospel", 379-421
• Thomas J. Kraus, "Amulette als wichtige Zeugnisse für das frühe Christentum - einige grundsätzliche Anmerkungen", 423-435
• Tobias Nicklas, "Zaubertränke, sprechende Statuen und eine Gefangenbefreiung: Magie und Wunder in den Akten des Andreas und Matthias", 485-500
• Korinna Zamfir, "The Quest of the 'Eternal Feminine': As Essay on the Effective History of Gen 1-3 with Respect to the Woman", 501-522