Η Αθήνα στην εποχή του Αυγούστου και των Ιουλιοκλαυδίων

Ένα νέο και ενδιαφέρον βιβλίο κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Brill. Θέμα του είναι η Αθήνα της εποχής του Αυγούστου και των Ιουλιοκλαυδίων και μάλιστα οι επιγραφικές μαρτυρίες της πόλης και η προσωπογραφία των κατοίκων της. Σε εκείνον που επιθυμεί να κατανοήσει την κοινωνική κατάσταση της πόλης και κατά την εποχή που την επισκέφθηκε ο Παύλος σύμφωνα με τη μαρτυρία των Πράξεων, το βιβλίο μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμο:

Geoffrey C. R. Schmalz, Augustan and Julio-Claudian Athens A New Epigraphy and Prosopography (Mnemosyne, Supplements, History and Archaeology of Classical Antiquity, 302), Brill 2009

ISBN 978 90 04 17009 4

125 ευρώ

Περιγραφή εκδοτικού οίκου

Ενώ η Αθήνα των ρωμαϊκών χρόνων αποτελεί τα τελευταία χρόνια αντικείμενο έρευνας, η ιστορία της πόλης κατά την εποχή του Αυγούστου και των Ιουλιοκλαυδίων εξακολουθεί να παραμένει σχετικά άγνωστη και να μην έχει μελετηθεί διεξοδικά. Έτσι τα μόνα εκτενή ιστορικά έργα για την πόλη και τις επιγραφές της από αυτήν την εποχή παραμένουν εκείνα του Paul Graindor, τα οποία εκδόθηκαν πριν την ανακάλυψη της αρχαίας αθηναϊκής Αγοράς και του πλούσιου επιγραφικού υλικού της. Η παρούσα μελέτη ως στόχο της έχει να λειτουργήσει ως βάση για την έρευνα της πρώιμης ρωμαϊκής Αθήνας προσφέροντας ένα είδος ιστορικού και επιγραφικού βιβλίου αναφοράς. Το έργο αυτό χωρίζεται σε δύο μέρη: Ο επιγραφικός κατάλογος (μέρος Α΄) είναι ένας σχολιασμός κι ένα συμπλήρωμα του αττικού corpus των επιγραφών (Inscriptiones Graecae, Minor edition) και αναφέρεται στα επιγραφικά ευρήματα της εποχής του Αυγούστου και των Ιουλιοκλαυδίων. Ο προσωπογραφικός κατάλογος (μέρος Β΄) παρέχει μία ενημερωμένη προσωπογραφία της περιόδου καθώς έχει ως σημείο αναφοράς του τον επιγραφικό κατάλογο του Α΄ μέρους. Στο παράρτημα δίνεται ένας χρονολογικός κατάλογος όλων των αξιωματούχων, λειτουργών και ιερέων της περιόδου.

Δύο διαλέξεις για τις ασσυριακές θεότητες Assur και Ιstar

Από το ιστολόγιο Awilum πληροφορούμαστε ότι ο καθηγητής Ασσυριολογίας του Παν/μίου του Ελσίνκι Simo Parpola έδωσε δύο διαλέξεις στις 9 και 16 Δεκεμβρίου 2008 στο Collège de France με θέμα τις δύο θεότητες Aššur και Ištar. Τα κείμενα των δύο διαλέξεων στα γαλλικά έχουν αναρτηθεί στο Digital Orient blog. (πατήστε στο όνομα για να βρεθείτε στη σχετική ιστοσελίδα).

Μνήμη, προφορικότητα και παράδοση

Την Τετάρτη 17.12.2008 ο Mark Goodacre ανάρτησε στο ιστολόγιό του μία πολύ ενδιαφέρουσα απάντηση στις παλαιότερες αναρτήσεις της April DeConick σχετικά με την προφορικότητα και την παράδοση και έναν κριτικό σχολιασμό της τελευταίας σύντομης μελέτης της "Human Memory and the Sayings of Jesus" στο έργο του Tom Thatcher (εκδ.), Jesus, the Voice and the Text: Beyond The Oral and Written Gospel (Waco: Baylor University Press, 2008): 135-80. Ανάμεσα σε αυτά που τονίζει περισσότερο από παλαιότερες ανάλογες μελέτες είναι η διαπίστωση ότι "the synoptic problem is mainly a problem of literary dependence" (σσ. 178-9). Ωστόσο το ενδιαφέρον της συγγραφέως δεν επικεντρώνεται τόσο στο συνοπτικό πρόβλημα όσο στις προ-συνοπτικές παραδόσεις και ειδικότερα στο ερώτημα πώς η μνήμη λειτούργησε στη μεταβίβαση αυτών των παραδόσεων. Ο Goodacre εκφράζει τις αμφιβολίες του για το κατά πόσο πειράματα μνήμης, όπως αυτά που χρησιμοποίησε στη μελέτη της η DeConick μπορούν να δώσουν μιαν απάντηση για τη σχέση μνήμης και αρχαίων χριστιανικών παραδόσεων.

Οι λόγοι τους οποίους επικαλείται ο Goodacre είναι οι εξής:

1) Η δυσκολία μεταφοράς σημερινών πορισμάτων σε παλαιότερες εποχές. Ο τρόπος που έχει εκπαιδευτεί η μνήμη των σημερινών σπουδαστών (με τους οποίους έγινε το πείραμα της DeConick) είναι διαφορετικός από εκείνων των ανθρώπων της αρχαιότητας.

2) Δυσκολίες σχετικά με το στήσιμο του πειράματος. Δεν είμαστε σε θέση σήμερα να δημιουργήσουμε τις συνθήκες μέσα στις οποίες οι αρχαίοι συγγραφείς και ειδικότερα οι ευαγγελιστές δούλεψαν.

3) Πειράματα βασισμένα σε κείμενα. Σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε για την προσυνοπτική παράδοση η μετάδοσή της ήταν μία δυναμική διαδικασία, όπου οι πληροφορίες μεταδίδονταν προφορικά κι όχι με βάση ένα γραμμένο κείμενο. Αντίθετα τα σημερινά πειράματα στηρίχθηκαν σε γραπτά κείμενα.

4) Η χρήση άγνωστου υλικού. Η επιλογή άγνωστου υλικού/κειμένων για το συγκεκριμένο πείραμα (EvTh 75.97 Ευαγγέλιο Παιδικής Ηλικίας του Θωμά 10,1-2) έχει ως αποτέλεσμα οι σπουδαστές να έχουν μία απόσταση από το συγκεκριμένο υλικό, που τους μεταδίδεται και στη συνέχεια εκείνοι μεταδίδουν. Στην αρχαία χριστιανική προφορική παράδοση αυτό θα μπορούσε να συμβεί μία μόνο φορά σε κάθε περίπτωση κι από εκεί και πέρα ο κάθε φορέας της συγκεκριμένης παράδοσης μετέδιδε κάτι ήδη γνωστό σε εκείνον.

5) Σύνθεση και δημιουργικότητα. Το ενδιαφέρον του πειράματος για την ακρίβεια στη μετάδοση του μηνύματος αφήνει εκτός το θέμα της δημιουργικότητας και της συνθετικής ικανότητας των συγγραφέων.

Ο Goodacre καταλήγει ωστόσο και με έναν θετικό λόγο. Η χρήση αναλογιών είναι αναγκαία καθώς ο ιστορικός του σήμερα παλεύει να κατανοήσει έναν κόσμο τόσο διαφορετικό από το δικό μας. Είναι αναγκαίο ωστόσο να θυμόμαστε πάντοτε ότι αυτές οι αναλογίες έχουν πάντα τα όριά τους και κάποιες φορές μπορεί να είναι και παραπλανητικές.

Το θέμα της προφορικότητας της παράδοσης είναι ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα και δύσκολα προβλήματα της σύγχρονης έρευνας για τον ιστορικό Ιησού και την σύνταξη των κειμένων της Κ.Δ. Προσωπικά θεωρώ ότι είναι ιδιαίτερα δύσκολο κανείς για όλους τους παραπάνω λόγους -και κυρίως εξαιτίας της αδυναμίας να επαναλάβει τις συνθήκες του παρελθόντος-να κατανοήσει πλήρως τον τρόπο που λειτούργησε η προφορικότητα στις αρχαίες χριστιανικές ομάδες. Το πρόβλημά μου είναι ότι προσπαθούμε να πάμε πίσω χρονικά από το κείμενο, αυτό όμως που έχουμε στη διάθεσή μας είναι το γραπτό κείμενο κι όχι ένα προφορικό και σίγουρα η φύση ενός προφορικού κειμένου είναι διαφορετική από εκείνη του γραπτού. Επίσης τα κείμενα που έχουμε (λόγια, θαύματα κτλ. του Ιησού) σήμερα βρίσκονται μέσα σε μια συγκεκριμένη κειμενική συνάφεια, μέσα στην οποία είναι οργανικά ενταγμένα. Είναι αδύνατο σήμερα να αναπαραστήσουμε την αρχική συνάφειά τους στην προφορική μορφή της παράδοσης (αν και δε μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι πρόκειται για μία και την ίδια κάθε φορά συνάφεια). Επομένως μολονότι αυτές οι αναλογίες με σημερινές συνθήκες είναι χρήσιμες έχουν όρια και παραμένουν πάντα αναλογίες.

Ένα νέο βιβλίο για την Α΄ Πέτρου

Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις της SBL (μαλακό εξώφυλλο) και τις εκδόσεις Brill (σκληρό εξώφυλλο) ένα νέο βιβλίο στην Α΄ Πέτρου:

Bonnie Howe, Because You Bear This Name: Conceptual Metaphor and the Moral Meaning of 1 Peter, SBL 2008

ISBN 9781589833838

$49.95 (μαλακό εξώφυλλο)

Περίληψη εκδοτικού οίκου

Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η εννοιολογική μεταφορά, η οποία στηρίζεται στην ενταγμένη μέσα στο ιστορικοκοινωνικό πλαίσιο ανθρώπινη εμπειρία, καθιστά δυνατή μία συζήτηση για την ηθική μεταξύ των συγγραφέων της Κ.Δ. και των σημερινών αναγνωστών της Κ.Δ. Το βιβλίο επικεντρώνεται σε τρία σημεία: εξηγεί γιατί ο παραδοσιακός τρόπος κατανόησης της μεταφοράς είναι ανεπαρκής, εισάγει τη θεωρία για την εννοιολογική μεταφορά και τη μεθοδολογία της και χρησιμοποιεί αυτές τις μεθόδους για να αναλύσει την πολιτισμική λογική, το ηθικό περιεχόμενο και τις πρακτικές ηθικές προεκτάσεις στην Α΄ Πέτρου.

Ένα σπάνιο μισό shekel βρέθηκε στην Παλαιστίνη

Ένα σπάνιο μισό shekel του 66/67 μ.Χ. βρήκε ένας 14χρονος στην Ιερουσαλήμ. Το νόμισμα συνδέεται άμεσα με το Ναό των Ιεροσολύμων και κόπηκε κατά τη διάρκεια της πρώτης εξέγερσης εναντίον των Ρωμαίων. Στη μπροστινή πλευρά φέρει διακόμηση με τρία ρόδια και την εβραϊκή επιγραφή "ιερά Ιερουσαλήμ". Στην πίσω πλευρά φέρει την επιγραφή "μισό shekel". Τέτοια νομίσματα χρησιμοποιούνταν στην καταβολή του φόρου του Ναού . Σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Dr. Gabriel Barkay μάλλον είχε κοπεί με εντολή των αρχών του Ναού. Το εύρημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό γι' αυτόν το λόγο. Παρόμοια νομίσματα έχουν βρεθεί στην Ιερουσαλήμ και στη Masada, αν και είναι ιδιαίτερα σπάνια. Ένα άλλο ενδιαφέρον εύρημα από την ίδια περιοχή είναι ένα νόμισμα κοπής 175-163 π.Χ. επί βασιλείας Αντιόχου Δ΄ Επιφανούς. Για να διαβάσετε το σχετικό με τα ευρήματα άρθρο, πατήστε εδώ.

Ένα νέο βιβλίο για την Β΄ Αποκάλυψη Βαρούχ

Από τον εκδοτικό οίκο Brill κυκλοφόρησε ένα νέο βιβλίο για τον τρόπο που αντιμετωπίζει η Β΄Αποκάλυψη Βαρούχ την ιδέα της γης του Ισραήλ:

Liv Ingeborg Lied, The Other Lands of Israel Imaginations of the Land in 2 Baruch, (Supplements to the Journal for the Study of Judaism 129), Brill 2008

ISBN: 978 90 04 16556 4

€ 119.00

Περίληψη εκδοτικού οίκου

Σύμφωνα με την εκτίμηση που κυριαρχεί στη σύγχρονη έρευνα η αποκάλυψη Β΄ Βαρούχ, η οποία συντάχθηκε μετά την πτώση της Ιερουσαλήμ, είτε απέρριπτε την ιδέα της γης του Ισραήλ ως τόπου σωτηρίας είτε την θεωρούσε ελάσσονος σημασίας. Με τη βοήθεια της κριτικής θεωρίας του χώρου (Critical Spatial Theory) ο συγγραφέας εξετάζει τις προϋποθέσεις πίσω από αυτή την εκτίμηση της σύγχρονης έρευνας λαμβάνοντας υπόψη την επιστημολογία του χώρου και συζητά την αντίληψη της γης της επαγγελίας ως μία ευρεία σωτηριολογική κατηγορία. Το αποτέλεσμα είναι μία νέα εικόνα της ζωντάνιας αυτού του θέματος της γης της επαγγελίας κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες και μία νέα προοπτική της αντίληψης του χώρου στην Β΄ Βαρούχ.

Άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος στο Scriptura (Stellenbosch)

Στο νοτιοαφρικανικό περιοδικό Scriptura (Stellenbosch) 3 (96) (2007) δημοσιεύονται τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• Alec Basson, "Metaphorical explorations of the heart (lev/levav) in the Old Testament : a few remarks", 310-315
• Hendrik L. Bosman, "Remembering Moses as a model of Israelite and early Jewish identity", 326-333
• Markus Cromhout, "Covenantal nomism as a 'symbolic universe'", 348-371
• Jacobus W. Gericke, "Yahwism and projection : an a/theological perspective on polymorphism in the Old Testament", 407-424
• Douglas G. Lawrie, "Figuring it and figuring it out : the historical imagination at work in and on Judges 19-21", 425-440
• Jeremy Punt, "Subverting Sarah in the New Testament : Galatians 4 and 1 Peter 3", 453-468
• Cornelia Roux, "Hermeneutics and religion teaching and learning in the context of social constructivism", 469-485
• Eben Scheffler, "Oorlog in die wêreld van die Ou Testament : verskeie perspektiewe", 486-500

Πρόσφατα άρθρα στο Journal of Hebrew Scriptures

Από το ιστολόγιο PaleoJudaica πληροφορούμαστε για την ανάρτηση δύο άρθρων στην ιστοσελίδα του περιοδικού Journal of Hebrew Scriptures 8 (2008), άρθρα 23 και 24 (στο άρθρο 25 παραπέμψαμε σε παλαιότερη ανάρτησή μας):

Shaaraim Nadav Na'aman, "The Gateway To The Kingdom Of Judah"

Το άρθρο πραγματεύεται το θέμα γεωγραφικού εντοπισμού της πόλης Shaaraim, η οποία αναφέρεται στα Ιησ 15,36 και 1 Σαμ 17,52. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι η πόλη πρέπει να βρισκόταν στο δρόμο που οδηγούσε από την κοιλάδα του Ελά στην πόλη Γαθ.

Andrew E. Steinmann, "Letters of Kings about Votive Offerings, The God of Israel and the Aramaic Document in Ezra 4:8–6:18"

Μετά από συζήτηση των προηγούμενων θέσεων για το Έσδρα 4,8-6,18 ο συγγραφέας καταλήγει ότι πρόκειται για ένα καθαρά λογοτεχνικό δημιούργημα, ένα κείμενο που σκοπό έχει να πείσει τον αναγνώστη ότι οι κάτοικοι της Ιουδαίας είχαν το δικαίωμα να κτίσουν στην Ιερουσαλήμ. Η συμπερίληψη αυτού του αραμαϊκού κειμένου στο βιβλίο του Έσδρα είναι ο τρόπος του συγγραφέα να δηλώσει πως ακόμη και κάτω από ξένη κυριαρχία οι κάτοικοι της Ιουδαίας θα ευημερήσουν, γιατί ο Θεός τους έχει τον έλεγχο των γεγονότων που παρουσιάζονται στην αφήγηση και μιλά μέσω φιλικών προς τους Ιουδαίους συγγραφείς έστω και σε ξένη γλώσσα.

Περιλήψεις εισηγήσεων από την τελευταία συνάντηση της SBL

Στο ιστολόγιο Evangelical Textual Criticism έχουν αναρτηθεί οι περιλήψεις από μία μεγάλη σειρά συνεδριών της συνάντησης της SBL το Νοέμβριο 2008. Για να τις δείτε, πατήστε εδώ.

Αφιέρωμα στην επί του όρους ομιλία στο περιοδικό Studies in Christian Ethics

To νέο τεύχος Studies in Christian Ethics 22:1 (2009) είαι αφιερωμένο στην επί του όρους ομιλία:

• Susan Frank Parsons, "Usus Gratiae: How Am I to Hear the Sermon on the Mount?", 7-20
• Oliver O'Donovan, "Prayer and Morality in the Sermon on the Mount", 21-33
• Jennifer A. Herdt, "Rain on the Just and the Unjust: the Challenge of Indiscriminate Divine Love", 34-47
• John Battle, "The Sermon on the Mount and Political Ethics", 48-56
• Glen H. Stassen, "The Sermon on the Mount as Realistic Disclosure of Solid Ground", 57-75
• Richard Bauckham, "Reading the Sermon on the Mount in an Age of Ecological Catastrophe", 76-88