Η Casa del Tiaso και η ψηφιακή ανακατασκευή της “χαμένης” Πομπηίας / Casa del Tiaso and the digital reconstruction of "Pompei perduta"

Είναι πολύ καλή και στέκει απολύτως για το ιστολόγιο. Θα έκανα μόνο λίγες μικρές γλωσσικές/τυπογραφικές διορθώσεις, ώστε να ρέει πιο ομαλά:

Ένα πρόσφατο άρθρο στο E-Journal degli Scavi di Pompei στρέφει την προσοχή όχι απλώς σε ένα νέο εύρημα από την Πομπηία, αλλά σε ένα ευρύτερο αρχαιολογικό πρόβλημα: πώς μπορούμε να ανασυνθέσουμε ό,τι δεν σώζεται πια. Στο επίκεντρο της μελέτης βρίσκεται η Casa del Tiaso, όπου μια μνημειακή κλίμακα φαίνεται ότι οδηγούσε κάποτε σε ανώτερο επίπεδο της οικίας, ίσως ακόμη και σε πύργο. Η σημασία της έρευνας δεν έγκειται τόσο στην «ανακάλυψη» μιας σκάλας, όσο στην προσπάθεια κατανόησης της κατακόρυφης διάστασης της ρωμαϊκής κατοικίας.

Η μελέτη εντάσσεται στο πρόγραμμα POMPEII RESET, το οποίο αξιοποιεί μη επεμβατικές μεθόδους, τρισδιάστατη τεκμηρίωση και ψηφιακή ανακατασκευή, με στόχο την προσέγγιση της λεγόμενης Pompei perduta, της «χαμένης Πομπηίας». Ο όρος αυτός δεν παραπέμπει σε κάποια άγνωστη ή θαμμένη περιοχή της πόλης, αλλά κυρίως στους άνω ορόφους των οικοδομημάτων, οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό δεν διατηρήθηκαν. Η απώλειά τους περιορίζει ουσιαστικά την κατανόησή μας όχι μόνο για την αρχιτεκτονική μορφή των οικιών, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο οργανωνόταν ο οικιακός χώρος και εκφραζόταν κοινωνικά η θέση των ιδιοκτητών.

Το ερευνητικό αυτό πρόγραμμα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Υπενθυμίζει ότι η αρχαιολογική γνώση δεν προκύπτει μόνο από όσα αποκαλύπτει η ανασκαφή, αλλά και από όσα μπορούν να αποκατασταθούν μέσω προσεκτικής ερμηνείας και σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων. Η περίπτωση της Casa del Tiaso δείχνει με σαφήνεια ότι η ψηφιακή αρχαιολογία δεν λειτουργεί απλώς ως τεχνικό βοήθημα, αλλά ως ουσιαστικό μέσο για την πληρέστερη κατανόηση της καθημερινής ζωής και της κοινωνικής οργάνωσης στον ρωμαϊκό κόσμο.

Για φωτογραφίες του ευρήματος και της σχετικής ψηφιακής ανακατασκευής βλ. Archaeological Park of Pompeii, “Pompeii, a domus with a tower? A hypothesis based on ‘digital archaeology’...”, 21 Οκτωβρίου 2025.

Susanne Muth κ.ά., «La torre della casa del Tiaso. Un nuovo progetto di ricerca per la documentazione e la ricostruzione digitale della Pompei “perduta”», E-Journal degli Scavi di Pompei 9 (20 Οκτωβρίου 2025).

-----------------------------------

[ENG] 

A recent article in the E-Journal degli Scavi di Pompei draws attention not simply to a new find from Pompeii, but to a broader archaeological problem: how we can reconstruct what no longer survives. At the center of the study is the Casa del Tiaso, where a monumental staircase seems once to have led to an upper level of the house, perhaps even to a tower. The significance of the research lies not so much in the “discovery” of a staircase as in the attempt to understand the vertical dimension of the Roman house.

The study forms part of the POMPEII RESET project, which makes use of non-invasive methods, three-dimensional documentation, and digital reconstruction, with the aim of approaching the so-called Pompei perduta, the “lost Pompeii.” This term does not refer to some unknown or buried part of the city, but chiefly to the upper storeys of buildings, which for the most part have not been preserved. Their loss substantially limits our understanding not only of the architectural form of the houses, but also of the way domestic space was organized and the way the social standing of the owners was expressed.

This research project is of particular interest. It reminds us that archaeological knowledge emerges not only from what excavation brings to light, but also from what can be recovered through careful interpretation and modern technological tools. The case of the Casa del Tiaso shows clearly that digital archaeology functions not merely as a technical aid, but as an essential means for a fuller understanding of everyday life and social organization in the Roman world.

For photographs of the find and the related digital reconstruction, see Archaeological Park of Pompeii, “Pompeii, a domus with a tower? A hypothesis based on ‘digital archaeology’...”, 21 Οκτωβρίου 2025.

Susanne Muth κ.ά., «La torre della casa del Tiaso. Un nuovo progetto di ricerca per la documentazione e la ricostruzione digitale della Pompei “perduta”», E-Journal degli Scavi di Pompei 9 (20 Οκτωβρίου 2025).

Οπτικοποίηση αρχαίων αποθηκευτικών χώρων / Visualisation of ancient storage rooms

Στην ιστοσελίδα ANE Today ο Tim Frank παρουσιάζει τις δυνατότητες και χρησιμότητα οπτικοποιήσεων και αναπαραστάσεων των αρχαίων αποθηκευτικών χώρων και σκευών, οι οποίες αξιοποιούν τα δεδομένα των αρχαιολογικών ανασκαφών και τις δυνατότητες των νέων τεχνολογιών:

Visualizing Food Storage in Ancient Houses

Mία κουζίνα στην αρχαία Πομπηία / A kitchen in ancient Pompeii

Σύμφωνα με δημοσίευμα της ιταλικής ηλεκτρονικής εφημερίδας The Local οι επισκέπτες της αρχαίας Πομπηίας μπορούν να επισκεφτούν πλέον τις κουζίνες του κτιρίου με το όνομα Fullonica di Stephanus, το οποίο λειτουργούσε ως καθαριστήριο ρούχων πριν την καταστροφή της πόλης. Τα μαγειρικά σκεύη είχαν βρεθεί in situ στα 1912 από τον υπεύθυνο της ανασκαφής Vittorio Spinazzola, οι διάδοχοί του όμως τα αποθήκευσαν απομακρύνοντάς τα από την αρχική τους θέση. Σήμερα πλέον επιστρέφουν στο κτίριο στο πλαίσιο μίας πρωτοβουλίας αποκαταστάσης διάφορων χώρων στην αρχαία Πομπηία ώστε να δοθούν όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες στους επισκέπτες για την καθημερινή ζωή στην αρχαία πόλη. Ανάμεσα στα ευρήματα που συνδέονται με τις διατροφικές συνήθειες των κατοίκων της Πομπηίας οι επισκέπτες μπορούν να δουν ένα καρβέλι ψωμί και ένα τσουκάλι με υπολείμματα σούπας με λαχανικά.

Restored Pompeii kitchens show how Romans cooked

Στο τρέχον τεύχος του Acta Patristica & Byzantina / In the current issue of Acta Patristica & Byzantina

Στο τρέχον τεύχος του περιοδικού Acta Patristica et Byzantina 21:2 (2010) δημοσιεύονται μεταξύ άλλων και τα εξής άρθρα βιβλικού ενδιαφέροντος:

• Philip  Bosman / Johannes N. Vorster, "Studies on the family as strategy in the Roman Empire", 1-4
• Philip Bosman, "Utopia, domestication and special status : marriage and family in the Stoic tradition", 5-18
• Willi Braun, "Virgins, eunuchs, Empire", 19-38
• Athalya Brenner, "Alternative families : from the Hebrew Bible to early Judaisms", 39-50
• Chris L. DeWet, "Husbands, wives and the "haustafeln" in John Chrysostom's 'Homilia in Epistulam ad Ephesios 20'", 51-62
• Richard J. Evans, "The family as a target for revenge in Greek and Roman history", 63-73
• William J. Henderson, "Family values in Greek lyric poetry", 74-94
• Marianne Bjelland Kartzow, "Striking family hierarchies : Luke 12:35-48, gender and slavery", 95-108
• Gwynaeth MacIntyre, "Constructing a family : representations of the women of the Roman imperial family", 109-120
• Janette MacWilliam, "Family as strategy : image-making and the children of Germanicus", 121-140
• S.J. Nortjé, "Deconstructing the heteronormative image of the early Christian household : reconsidering gender as a key organising concept of family functioning", 141-151
• Jeremy Punt, "'All in the family?' : the social location of New Testament households and Christian claims on 'traditional family values'", 152-175
• Roman E. Roth, "Dichotomising the family in Hellenistic Etruria : forms of strategic display in elite burials", 176-193
• Elke Steinmeyer, "'The bold and the beautiful' in ancient Athens? : the Atreides and family", 194-206
• Dirk G. van der Merwe, "Domestic architecture : culture, fictive kinship and identity in the First Epistle of John", 207-226
• Johannes N. Vorster, "Exploring the possibilities of the family as strategy in the Roman Empire and early Christianity", 227-255
• Benno A. Zuiddam, "Early orthodoxy : the Scriptures in Clement of Alexandria", 307-319

SNTS: η εισήγηση της M.Y. MacDonald για τους κανόνες οικιακής συμπεριφοράς στην Κ.Δ.

Η δεύτερη στη σειρά κύρια εισήγηση (main paper) στο φετινό συνέδριο της SNTS ήταν εκείνη της Margaret Y. MacDonald με τον τίτλο "Beyond Identification of the Topos of Household Management: Reading the Household Codes in light of Recent Methodologies and Theoretical Perspectives in the Study of the New Testament".
H ομιλήτρια ξεκίνησε την εισήγησή της με τη διαπίστωση ότι από τα μέσα της δεκαετίας του '70 του προηγούμενου αιώνα μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του '80 πολλοί καινοδιαθηκολόγοι δημοσίευσαν σημαντικές μελέτες σχετικά με τους κανόνες οικιακής συμπεριφοράς (Haustafeln), στις οποίες η γενική τάση είναι να συνδεθούν αυτοί οι κανόνες με την "διαχείριση του οίκου" που απαντά σε φιλοσοφικά κείμενα από τον Αριστοτέλη κι εξής. Ωστόσο παρά τη γενική συμφωνία, όσον αφορά σε αυτό το ζήτημα, παραμένουν πολλά σημεία διαφωνίας μεταξύ των ειδικών ειδικότερα όσον αφορά στη λειτουργία των κανόνων μέσα στα κείμενα της Κ.Δ. και στο τι μας αποκαλύπτουν για τις σχέσεις των χριστιανών με τον υπόλοιπο κόσμο. Στη συνέχεια η ομιλήτρια παρουσίασε τις θέσεις που διατυπώθηκαν στις σημαντικότερες μελέτες για τους καινοδιαθηκικούς κανόνες οικιακής συμπεριφοράς μέχρι σήμερα, όπως εκείνες των David Balch, David Verner, Carolyn Osiek, Angela Standhartinger, J. Albert Harrill, John H. Elliott, James D.G. Dunn, Elizabeth Schüssler Fiorenza, Mary Rose D' Angelo, Neil Elliott, Harry Maier και David Horrell.
Στο τελευταίο μέρος της εισήγησής της η MacDonald παρουσίασε τις πέντε κατευθύνσεις που προκύπτουν σήμερα στην έρευνα όσον αφορά στους κανόνες οικιακής συμπεριφοράς:
(1) Αναγνώριση ότι οι κανόνες οικιακής συμπεριφοράς αντικατοπτρίζουν την οικογενειακή ιδεολογία κι έχουν μία σύνθετη σχέση με τις ζωές των ανθρώπων
(2) Ανάγνωση των κανόνων οικιακής συμπεριφοράς ως ιδεολογίες του ανδρικού φύλου
(3) Μετάθεση του ενδιαφέροντος στην πέρα από την κατά λέξη ανάγνωση αυτών των κανόνων από το ακροατήριο των επιστολών
(4) Νέο διεπιστημονικό ενδιαφέρον για τα παιδιά και την παιδική ηλικία
(5) Εφαρμογή της λεγόμενης postcolonian analysis

Έκθεση για τη ρωμαϊκή οικία και την οικιακή ζωή

Από το ιστολόγιο rogueclassicism του D. Meadows πληροφορούμαστε ότι στη Ραβέννα (αίθουσα Complesso di San Nicolo) λειτουργεί μέχρι και τον Οκτώβριο 2008 έκθεση με τον τίτλο "Otium: L' arte di vivere nelle domus romane di eta' imperiale". Στην έκθεση παρουσιάζονται έργα τέχνης και οικιακά αντικείμενα της ρωμαϊκής περιόδου, που επιτρέπουν στον επισκέπτη να γνωρίσει κάποιες από τις πτυχές της καθημερινής ζωής στη ρωμαϊκή οικία και κυρίως εκείνες που αφορούν στην απόλαυση και στη ραστώνη. Τα εκθέματα είναι οργανωμένα σε διάφορες θεματικές ενότητες, όπως φιλοξενία, θέρμες, ενασχόληση με τη φιλοσοφία, γυναίκες και κόσμος των γραμμάτων, περιστύλιο, άτριο, κήπος κτλ.

Για να βρεθείτε στη σελίδα της έκθεσης, πατήστε εδώ.

Για να διαβάσετε το πολύ ενδιαφέρον άρθρο της International Herald Tribune (11/9/2008) σχετικά με την έκθεση και τη ζωή στη ρωμαϊκή οικία, πατήστε εδώ.